Ἀντιφώνησις τῆς Α.Θ.Παναγιότητος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου κατά τήν ἀπονομήν εἰς Αὐτόν τιμητικῆς διακρίσεως ὑπό τοῦ Ἑλληνικοῦ Δικτύου διά τήν Ἑταιρικήν Βιωσιμότητα καί Εὐθύνην – CSR Hellas (Τετάρτη, 6 Μαΐου 2026)

Θεοφιλέστατε ἐκπρόσωπε τοῦ Μακαριωτάτου ἀδελφοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερωνύμου,

Τιμιώτατοι ἀδελφοί Ἀρχιερεῖς,

Ἐξοχώτατοι καί Ἐντιμότατοι ἐκπρόσωποι τῶν Ἀρχῶν,

Ἐντιμολογιώτατοι  Ἄρχοντες Ὀφφικιάλιοι,

Εὐγενεστάτη κ. Ἀλεξάνδρα Πάλλη, Πρόεδρε τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Δικτύου CSR HELLAS,

Ἐκλεκτή ὁμήγυρις,

Χριστός Ἀνέστη!

Κάθε τιμητική διάκρισι πρός τό ταπεινό μας πρόσωπο ἀποτελεῖ διά τήν ἡμετέραν Μετριότητα ἀφορμή προβολῆς καί προαγωγῆς τῆς μαρτυρίας τῆς Πρωτοθρόνου Ἐκκλησίας τῆς Ὀρθοδοξίας, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Πρός ἐκεῖνο διαβαίνει καί ἡ εἰς ἡμᾶς προσγινομένη ἀποψινή ἐξαιρετική τιμή, εἰς ἀναγνώρισιν τῶν προσπαθειῶν μας ὑπέρ τῆς προστασίας τοῦ περιβάλλοντος, τῆς προαγωγῆς τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης καί τῆς ἐμβαθύνσεως τοῦ διαθρησκειακοῦ διαλόγου. Ἀποδεχόμεθα τήν διάκρισιν αὐτήν μέ ἰδιαίτερη συγκίνησι καί εὐγνωμοσύνη πρός τό Ἑλληνικό Δίκτυο γιά τήν Ἑταιρική Βιωσιμότητα καί Εὐθύνη – CSR Hellas καί ἰδίως πρός τήν «ψυχή» τοῦ Δικτύου, τήν Πρόεδρο τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ, Εὐγενεστάτη κ. Ἀλεξάνδρα Πάλλη, τήν ὁποία εὐχαριστοῦμε ὅλως ἰδιαιτέρως γιά τή διοργάνωσι τῆς ἐξόχου αὐτῆς ἐκδηλώσεως.

Ὅπως ἔχουμε τονίσει κατ᾽ ἐπανάληψιν, ὅ,τι εἴμεθα καί ὅ,τι ἔχουμε ἐπιτύχει κατά τήν διάρκεια τῆς 35ετοῦς ταπεινῆς μας Πατριαρχίας, τό ὀφείλουμε στήν χάρι τοῦ Θεοῦ καί στήν Μητέρα Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τήν κοινή Μητέρα καί τροφό τοῦ Γένους μας. Γι᾽ αὐτό καί ὁ λόγος μας ἀπόψε θά εἶναι περί τοῦ διακονικοῦ ἔργου καί τῶν πιστευμάτων τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας, τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Σταυροῦ, τῶν στεναγμῶν καί τοῦ μαρτυρίου. Καί ἔξ ἴσου, ὅμως, τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἀληθείας, τῆς ζωῆς, τοῦ φωτός, τῆς Ἀναστάσεως, τῆς εἰρήνης τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ.

Ἡ ἀποψινή τιμητική ἐκδήλωσις εἰς τόν ἐμβληματικόν χῶρον τοῦ Μουσείου τῆς Ἀκροπόλεως, μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι ὁ πολιτισμός θεμελιοῦται ἐπί τοῦ μέτρου, τῆς ἁρμονίας καί τῆς εὐθύνης πρός τό κοινόν ἀγαθόν. Τύχῃ ἀγαθῇ, ἡ συνεστίασίς μας αὐτή συμπίπτει μέ τήν ἐπέτειο συμπληρώσεως εἰκοσιπέντε ἐτῶν ἀπό τῆς ἱδρύσεως τοῦ Δικτύου CSR Hellas, ἑνός φορέως, ὁ ὁποῖος συνέβαλε καθοριστικῶς στήν καλλιέργεια τῆς κοινωνικῆς ὑπευθυνότητος καί τῆς βιωσίμου ἀναπτύξεως στήν λειτουργία τῶν ἐν Ἑλλάδι ἐπιχειρήσεων. Συγχαίρομεν ἐγκαρδίως τό Δίκτυο CSR Hellas, διότι μέσῳ τῶν ποικίλων δράσεων καί τῶν προγραμμάτων του προσαρμογῆς καί ἐπαγγελματικῆς ἐκπαιδεύσεως, προωθεῖ τήν ἁρμονική σύζευξι τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτυχίας μέ τήν κοινωνική καί τήν περιβαλλοντική ὑπευθυνότητα.

Εἴτε ὁμιλοῦμε περί οἰκονομίας εἴτε περί οἰκολογίας, ἐξ ἐπόψεως Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, εἶναι σημαντικό νά κατανοήσουμε καί νά ἀναγνωρίσουμε ὅτι ὁ κόσμος αὐτός εἶναι τό σπίτι μας, ὁ οἶκος μας, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἐτυμολογικῶς τό πρῶτο συνθετικό τῶν δύο αὐτῶν ὅρων (οἰκο-νομία, οἰκο-λογία). Στή θεολογική γλῶσσα, ὡς οἰκονομία χαρακτηρίζεται τό θεϊκό σχέδιο μεταμορφώσεως καί σωτηρίας τοῦ κόσμου. Ἐν τῷ πνεύματι τούτῳ, συνιστᾷ ἐγωϊστική ἀλλοίωσι τῆς ἔννοιας καί τοῦ περιεχομένου τῶν δύο αὐτῶν ὅρων ὁ περιορισμός τῆς ἐφαρμογῆς τους μόνον εἰς τόν ἑαυτόν μας, ὡσάν νά ἤμασταν ἐμεῖς οἱ μόνοι κάτοικοι καί κύριοι τοῦ κόσμου τούτου. Ὁ πλανήτης γῆ εἶναι ὄντως ὁ οἶκος μας. Εἶναι, ὅμως ἐξ ἴσου ὁ κοινός οἶκος τοῦ καθενός ἐξ ἡμῶν, καθώς καί κάθε ἐμβίου ὄντος πλασθέντος ὑπό τοῦ Θεοῦ. Λόγῳ δέ τῆς ἀλληλεσυνδέσεως οἰκονομίας καί οἰκολογίας, κανένα οἰκονομικό σύστημα, ἀνεξαρτήτως τῆς τεχνολογικῆς ἤ κοινωνικῆς ἐξελίξεώς του, δέν δύναται νά ἐπιβιώσῃ τῆς καταρρεύσεως τῶν περιβαλλοντικῶν συστημάτων, τά ὁποῖα τό ἐπιστηρίζουν.

Ἡ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία διαχρονικῶς τονίζει ὅτι ἡ προστασία τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος δέν εἶναι ἐπιλογή, ἀλλά θεία ἐντολή, ἄνωθεν κλίσις. Ἡ κτίσις ἀποτελεῖ δωρεά τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο, καί ἡ κατάχρησίς της συνιστᾷ ὕβριν. Ἡ οἰκολογική κρίσις εἶναι κατ᾽ οὐσίαν πνευματική κρίσις· σχετίζεται μέ τήν αποξένωσι τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Δημιουργό, τόν συνάνθρωπο καί τόν ἴδιο του τόν ἑαυτό.

Τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον ἀναγνωρίζει ὅτι ἡ κτίσις εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη μέ τήν ταυτότητα καί τόν προορισμό τοῦ ἀνθρώπου, καθώς κάθε ἀνθρώπινη ἐνέργεια ἀφήνει ἀνεξίτηλο ἀποτύπωμα στό σῶμα τῆς γῆς. Τό οἰκολογικό πρόβλημα τῆς ρύπανσης τοῦ περιβάλλοντος σχετίζεται ἀδιασπάστως μέ τό κοινωνικό πρόβλημα τῆς φτώχειας καί τῆς ἀνεργείας.

Πίσω ὅμως ἀπό τίς ἀφηρημένες αὐτές ἔννοιες εὑρίσκονται συγκεκριμένα πρόσωπα: ὁ κάθε φτωχός καί ὁ κάθε ἄνεργος συνάνθρωπός μας. Ἡ φτώχεια καί ἡ ἀνεργεία ἔχουν πρόσωπο! Δέν εἶναι μόνον ἀριθμοί! Μπορεῖ νά εἶναι ὁ γείτονάς μας, ὁ φίλος μας, ὁ ἀδελφός μας. Σίγουρα πάντως, ὁ κάθε ἕνας ἀπό ἐμᾶς γνωρίζει τοὐλάχιστον ἕνα πρόσωπο πού δοκιμάζεται ἀπό τήν οἰκονομική κρίσι. Γι᾽ αὐτό καί ἀπαιτεῖται ριζική ἀλλαγή οἰκονομικοῦ μοντέλου καί ἡ υἱοθέτησις ἑνός πού θά ὑπογραμμίζῃ τήν μοναδικότητα καί τόν πρωτεύοντα ρόλο τοῦ ἀνθρώπου ὡς προσώπου.

Σήμερα, ἡ κυρίαρχος ἀντίληψις γιά τήν οἰκονομία καί ὁ τρόπος λειτουργίας αὐτῆς ἐπί παγκοσμίου ἐπιπέδου ἔχει ὁδηγήσει σέ μία βασανιστική γιά τόν ἄνθρωπο τραγωδία, δηλαδή στή διάζευξι τῆς οἰκονομίας ἀπό τήν κοινωνία. Ὡδήγησε στήν αὐτονόμησι τῆς λειτουργίας τῶν ἀγορῶν ἔναντι τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας. Ἐάν, λοιπόν, ἡ ἐκκλησιαστική ἐμπειρία καί εἰδικώτερον ὁ πολιτισμός τοῦ Γένους ἔχει νά κομίσῃ ἀκόμη ἕνα μήνυμα παναθρωπίνης ἐμβελείας, τοῦτο δέν εἶναι ἄλλο, παρά ἡ ὑπόμνησις ὅτι ἡ οἰκονομία εἶναι ὑπηρέτης τῆς κοινωνίας τῶν σχέσεων. Ἡ οἰκονομία ὀφείλει νά διακονῇ τόν ἄνθρωπο καί ὄχι νά τόν ὑποδουλώνῃ.

Ἡ αὐτονόμησι τῆς οἰκονομίας ἀπό τίς ἀνθρώπινες ἀνάγκες δέν δύναται νά ἀντιμετωπισθῇ οὔτε μέ ἠθικολογίες οὔτε μέ εὐχολόγια. Ἡ ἀπανθρωπία τῆς λειτουργίας τῶν διεθνῶν ἀγορῶν δέν μπορεῖ νά καταπολεμηθῇ παρά μόνον ἐπί τῇ βάσει τῆς ἀνάγκης τῶν ἀνθρώπων γιά πραγματικές, γνήσιες σχέσεις ἀλληλοσεβασμοῦ καί ἀλληλεγγύης, ἀποδοχῆς τῶν ἄλλων, κατανοήσεως, σχέσεις κοινωνίας καί ἐμπιστοσύνης τῆς ἐμπειρίας τῆς ζωῆς.

Ἡ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία ἀνά τούς αἰῶνας πάντοτε διαλέγεται, κατά τό παράδειγμα τοῦ «ἀεί διαλεγομένου» Θεοῦ, μέ τό δημιούργημά Του, τόν ἄνθρωπο. Προσπαθεῖ ὅσον δύναται νά ἠρεμῇ τά διάφορα ἀντιτιθέμενα πνεύματα καί νά συμβάλῃ εἰς τήν εἰρηνική σύνυπαρξιν, τήν ἀλληλοκατανόησιν, τόν ἀλληλοσεβασμόν. Εἶναι λάθος νά πιστεύεται ὅτι εἶναι δυνατόν νά ἐπικρατήσῃ κοινωνική εἰρήνη ὅταν δέν ἐπικρατεῖ κοινωνική δικαιοσύνη.

Ἡ κοινωνική εἰρήνη καί ἡ εἰρηνική συμβίωσις τῶν λαῶν συνδέονται ἀρρήκτως καί μέ τήν εἰρηνική συμβίωσι τῶν θρησκειῶν. Πολλάκις κατά τό παρελθόν προεβλήθησαν καί, δυστυχῶς, συνεχίζουν νά προβάλλωνται καί στίς μέρες μας θρησκευτικοί λόγοι γιά νά ὠθήσουν λαούς ὁλοκλήρους σέ πολεμικές συρράξεις ἤ γιά νά τονώσουν τήν μαχητικότητα τῶν συμπλεκομένων. Ἡ γνησία θρησκευτική πίστις, ὅμως, δέν εὐαρεστεῖται εἰς τοιαύτας πολεμικάς συγκρούσεις καί διαμάχας, καθώς ἡ ἀλήθεια δέν συμπορεύεται πρός τήν πολεμική ἰσχύ οὔτε πρός τήν ἀριθμητική ἤ ἄλλη ὑπεροχή. Ὁ Θεός ἐγένετο αἰσθητός, κατά τόν Προφήτην, ὠσεί πνοή αὔρας λεπτῆς καί ὄχι ἐκεῖ ὅπου σεισμός καί πῦρ. Ἡ ἀλήθεια γινώσκεται διά τῆς προσωπικῆς βιώσεως αὐτῆς ἐν καθαρᾷ καί ἀνιοδιοτελεῖ καρδίᾳ καί μόνον διά τοῦ λόγου, νοουμένου ὡς διαλόγου.

Ἡ Μήτηρ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία δέν δειλιᾷ ἐνώπιον τῶν συγχρόνων πολλαπλῶν προκλήσεων, ἔχουσα τήν βεβαιότητα ὅτι ὀφείλει καί ὑποχρεοῦται νά κηρύξῃ διά τοῦ διαλόγου τήν ἀλήθειαν πρός πάντας. Ἡ συνάντησις τῶν θρησκειῶν, ὅταν θεμελιοῦται στόν σεβασμό καί τήν εἰλικρίνεια, δύναται νά συμβάλῃ καθοριστικῶς στήν ἀντιμετώπισι τῶν κοινῶν προβλημάτων τῆς ἀνθρωπότητος, ὅπως τῆς κλιματικῆς ἀλλαγῆς, τῆς φτώχειας καί τῶν συγκρούσεων.

Ὁ διαθρησκειακός διάλογος ἀναδεικνύεται ὡς ὁδός εἰρήνης καί ἀλληλοκατανοήσεως. Διό καί τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον πρωτοστατεῖ στούς διαθρησκειακούς διαλόγους μέ τίς ἄλλες μονοθεϊστικές θρησκεῖες, τόν Ἰουδαϊσμό καί τό Ἰσλάμ, καί ὄχι μόνον νυχθημερόν προσεύχεται, ἀλλά καί ἐργάζεται ἀκαταπαύστως διά τήν ἐπικράτησι τῆς εἰρήνης «τοῦ σύμπαντος κόσμου».

Ἰδίως κατά τήν τρέχουσα περίοδο, κατά τήν ὁποία οἱ συνεχιζόμενοι πόλεμοι καί οἱ συρράξεις στήν Μέση Ἀνατολή καί τήν Οὐκρανία προκαλοῦν ἀνείπωτο πόνο, ἐκτοπισμό καί καταστροφάς πρωτίστως στούς ἀθώους καί τούς ἀδυνάτους. Ὅπως ἔχουμε τονίσει πολλάκις, ἡ βία οὐδέποτε δύναται νά αποτελέσῃ λύσιν· ἀντιθέτως, διαιωνίζει τόν κύκλο τοῦ μίσους καί τῆς δυστυχίας. Καί ἡ δυστυχία δέν πλήττει μόνο τά θύματα τῶν συγκρούσεων, ἀλλά ὅλους, τόν κάθε ἕνα ἀπό ἡμᾶς! Ὅλοι δοκιμαζόμαστε. Γινόμαστε μέ τόν ἕνα ἤ τόν ἄλλο τρόπο θύματα τοῦ κάθε πολέμου. Γι᾽ αὐτό καί ἀπό αὐτό τό βῆμα, ὅπως πάντοτε, ἀπευθύνουμε ἔκκλησι νά σταματήσουν ὅλοι οἱ πόλεμοι καί οἱ συγκρούσεις στόν κόσμο καί νά ἐπικρατήσῃ ἡ εἰρήνη.

Ἡ εἰρήνη, ὅμως, δέν νοεῖται μόνον ὡς ἀπουσία πολέμου, ἀλλά καί ὡς προϋπόθεσις σταθερότητος, ἐμπιστοσύνης καί εὐημερίας. Ἄνευ αὐτῆς, οὐδεμία βιώσιμος ἀνάπτυξις δύναται νά εὐδοκιμήσῃ. Ἐπιλαμβανόμεθα τῆς εὐκαιρίας γιά νά ἀπευθύνουμε ἔκκλησι πρός τόν ἐπιχειρηματικό κόσμο τῆς χώρας νά ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἡ ἐπένδυσι στήν εἰρήνη εἶναι ταὐτοχρόνως ἐπένδυσι στό μέλλον τῆς οἰκονομίας καί τῆς κοινωνίας.

Ἐκλεκτοί συνδαιτυμόνες,

Οἱ ἐπιχειρήσεις σας δέν εἶναι ἁπλοί παρατηρητές τῶν ἐξελίξεων, ἀλλά δύνανται νά καταστοῦν φορεῖς κοινωνικῆς συνοχῆς καί καταλλαγῆς. Μέσῳ τῆς στηρίξεως πρωτοβουλιῶν ἐκπαιδεύσεως, διαλόγου καί κοινωνικῆς ἐντάξεως, ἐνισχύσεως τοῦ ἐθελοντισμοῦ τῶν ἐργαζομένων, ἐπενδύσεως στήν ἄμβλυνσι τῶν ἀνισοτήτων διά τῆς υἱοθετήσεως πολιτικῶν δικαιοσύνης καί τῆς στηρίξεως τῶν εὐαλώτων ὁμάδων. Οὕτως, ἡ ἀνάπτυξις δύναται νά καταστῇ φορεύς εἰρήνης, σύμφιλιώσεως καί ἀλληλεγγύης.

Ἡ ἑταιρική κοινωνική εὐθύνη, τήν ὁποία προάγει τό Δίκτυο CSR Hellas, δύναται νά αποτελέσῃ ἰσχυρό εργαλεῖο πρός τήν κατεύθυνσι αὐτή. Ἡ δέ σημερινή ἐπέτειος συμπληρώσεως εἰκοσιπενταετίας ὅλης ἀπό τῆς ἱδρύσεως τοῦ Δικτύου ἀποκτᾷ ἀκόμη βαθύτερο νόημα, καθώς συμπίπτει μέ τό Διεθνές Ἔτος Ἐθελοντῶν γιά τήν Βιώσιμη Ἀνάπτυξη, ὅπως αὐτό ἀνακηρύχθηκε ἀπό τόν Ὀργανισμό Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ὁ ἐθελοντισμός δέν ἀποτελεῖ ἁπλῶς μία πράξι ἀγαθῆς προαιρέσεως, ἀλλά ἔκφρασι ἀγάπης, θυσίας καί κοινωνικῆς συνειδήσεως· εἶναι ἠ ἔμπρακτη ἀπάντησι τοῦ ἀνθρώπου ὡς προσώπου στό κάλεσμα τῆς εὐθύνης του πρός τόν συνάνθρωπο, τόν πλησίον, καί τήν κτίσι ὅλη.

Ἐν τῷ πνεύματι τούτῳ, συγχαίρομεν ἐγκαρδίως τό Δίκτυο CSR Hellas γιά τήν πολυετῆ καί καρποφόρο δράσι του. Εἴθε νά συνεχίσῃ νά ἀποτελῇ φάρο ὑπευθυνότητος καί πυξίδα καινοτομίας, ἐμπνέοντας ἐπιχειρήσεις καί πολῖτες νά ἐργασθοῦν ἀπό κοινοῦ γιά ἕνα κόσμο δικαιότερο, βιωσιμότερο καί εἰρηνικότερο. Πρός δέ ἐσᾶς τούς παρόντες, ἀπευθύνουμε τήν πατρική καί Πατριαρχική εὐχή μας, ὅπως ὁ Ἀγαθοδότης Θεός ἐνισχύῃ ὅλους σας στό ἔργο της διακονίας τοῦ ἀνθρώπου καί τῆς προστασίας τῆς κτίσεως.

Σᾶς εὐχαριστοῦμε θερμῶς γιά τήν παρουσία καί τήν προσοχή σας!