Δωδεκάνησα και «Γαλάζια Πατρίδα». Οι ανησυχίες των νησιωτών απέναντι στον αναθεωρητισμό.
Οι κάτοικοι των ακριτικών νησιών του Αιγαίου δεν παρακολουθούν απλώς τις γεωπολιτικές εξελίξεις από απόσταση. Τις βιώνουν καθημερινά. Κάθε δήλωση αμφισβήτησης, κάθε πρόκληση, κάθε αναφορά στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» της Τουρκίας δημιουργεί εύλογη ανησυχία στους ανθρώπους που ζουν και κρατούν ζωντανά τα σύνορα της χώρας.
Ιδιαίτερα στα Δωδεκάνησα, πολλοί πολίτες αισθάνονται ότι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή μιας μακροχρόνιας στρατηγικής αναθεωρητισμού που δεν εκφράζεται μόνο μέσα από στρατιωτικές δηλώσεις ή διπλωματικές εντάσεις, αλλά και μέσα από πολιτικές, εκπαιδευτικές και οικονομικές πρακτικές.
Τα τελευταία χρόνια, η θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» φαίνεται να ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στη δημόσια ζωή της Τουρκίας . Σύμφωνα με σχετικές αναφορές, στοιχεία αυτής της αντίληψης διδάσκονται ακόμη και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, διαμορφώνοντας από μικρή ηλικία τον τρόπο με τον οποίο οι επόμενες γενιές αντιλαμβάνονται το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κρίσιμο: έχουμε πραγματικά αναλογιστεί τι μπορεί να σημαίνει αυτό σε ορίζοντα δέκα ή δεκαπέντε ετών;
Όταν μια ολόκληρη γενιά μεγαλώνει με την πεποίθηση ότι μεγάλες θαλάσσιες περιοχές αποτελούν «ζωτικό χώρο» της πατρίδας της, τότε δεν μιλάμε πλέον για συγκυριακή πολιτική ρητορική. Μιλάμε για σταδιακή διαμόρφωση εθνικής συνείδησης και μακροχρόνια στρατηγική επιρροής.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία , φαίνεται να επιδιώκει μια πιο ήπια και έξυπνη προσέγγιση απέναντι στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Η ανάπτυξη του τουρισμού, οι οικονομικές σχέσεις, οι αυξημένες ακτοπλοϊκές συνδέσεις και η καθημερινή επαφή μεταξύ των δύο πλευρών δημιουργούν ένα περιβάλλον ομαλότητας και αλληλεπίδρασης.
Αναμφίβολα, οι λαοί δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν μεταξύ τους. Η ειρηνική συνύπαρξη και η οικονομική συνεργασία αποτελούν θετικές εξελίξεις για τις τοπικές κοινωνίες. Όμως αρκετοί νησιώτες εκφράζουν την ανησυχία ότι αυτή η πολιτική «ήπιας προσέγγισης» μπορεί παράλληλα να λειτουργεί και ως μέσο σταδιακής εξοικείωσης με τις γεωπολιτικές διεκδικήσεις της άλλης πλευράς.
Η ιστορία έχει δείξει ότι η γεωπολιτική επιρροή δεν ασκείται μόνο με στρατιωτική ισχύ. Ασκείται και μέσω της οικονομίας, της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της δημιουργίας σχέσεων αλληλεξάρτησης. Αυτό ακριβώς είναι που προβληματίζει πολλούς κατοίκους των ακριτικών περιοχών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί πολίτες θεωρούν ότι η σημερινή κυβέρνηση δεν δείχνει ικανή να αποκρούσει αποτελεσματικά τον αναθεωρητισμό της Τουρκίας .Οι χαμηλοί τόνοι και η επιμονή στη διατήρηση «ήρεμων νερών» μπορεί να εξυπηρετούν τη βραχυπρόθεσμη διπλωματική σταθερότητα, όμως δημιουργούν και το ερώτημα: μέχρι ποιο σημείο η αποκλιμάκωση μετατρέπεται σε εικόνα αδυναμίας;
Οι νησιώτες δεν ζητάμε ένταση ούτε εθνικιστικές εξάρσεις. Ζητάμε όμως σαφή εθνική στρατηγική, συνέπεια και αποφασιστικότητα. Ζητάμε να αισθανόμαστε ότι η πολιτεία δεν αντιμετωπίζει τις ακριτικές περιοχές μόνο ως τουριστικούς προορισμούς, αλλά ως ζωντανά κύτταρα της εθνικής παρουσίας στο Αιγαίο.
Η εθνική κυριαρχία δεν προστατεύεται μόνο με εξοπλισμούς και διπλωματικές δηλώσεις. Προστατεύεται όταν τα νησιά έχουν ζωή, νέους ανθρώπους, υποδομές, υγειονομική κάλυψη, σχολεία, ανάπτυξη και προοπτική. Όταν ο νησιώτης αισθάνεται ότι η πατρίδα βρίσκεται δίπλα του όχι μόνο σε περιόδους κρίσης, αλλά καθημερινά.
Η Ελλάδα οφείλει να συνεχίσει να στηρίζει το διεθνές δίκαιο, τη διπλωματία και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών. Όμως ο διάλογος δεν μπορεί να σημαίνει σιωπηλή αποδοχή αμφισβητήσεων ούτε εφησυχασμό απέναντι σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική αναθεωρητισμού.
Γιατί τα επόμενα χρόνια δεν θα κριθούν μόνο από τις διεθνείς συμφωνίες και τα εξοπλιστικά προγράμματα. Θα κριθούν και από το αν η Ελλάδα διαθέτει εθνική αυτοπεποίθηση, στρατηγικό σχεδιασμό και τη βούληση να στηρίξει ουσιαστικά τους ανθρώπους που φυλάσσουν καθημερινά τα σύνορα της χώρας στο Αιγαίο.
