Ένα απόγευμα στο τέλος του Δεκέμβρη, μόνος, σε έναν σχεδόν άδειο δρόμο της Κω, στάθηκα για λίγο χωρίς λόγο. Δεν κοιτούσα κάτι συγκεκριμένο. Έναν δρόμο που το καλοκαίρι δεν προλαβαίνεις να διασχίσεις από τον κόσμο, τους επισκέπτες με τις διαφορετικές τους γλώσσες, τις φωνές, τα φώτα και τη ζωή. Τώρα, ήταν σχεδόν ερειπωμένος. Τα περισσότερα ρολά κατεβασμένα. Ούτε ντόπιοι, ούτε επισκέπτες. Μόνο βιτρίνες σκοτεινές και πεζοδρόμια άδεια.
Κι όμως, τα χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια ήταν αναμμένα. Φώτα πάνω σε έναν άδειο δρόμο. Διακόσμηση χωρίς ζωή.
Στάθηκα και σκέφτηκα: τι σημασία έχουν τα φώτα, όταν δεν υπάρχει άνθρωπος να τα δει; Τι σημασία έχει η εικόνα, όταν η ουσία λείπει;
Εκείνη τη στιγμή κατάλαβα πως κάπως έτσι κύλησε και το 2025.
Περισσότερη εικόνα. Λιγότερο νόημα.
Κλείνοντας η χρονιά, νιώθω την ανάγκη να σταθώ για λίγο ακίνητος.
Όχι για να κάνω απολογισμό αριθμών, αλλά για να ακούσω τι μας άφησε αυτή η χρονιά ως κοινωνία.
Υπάρχουν σκέψεις που δεν γράφονται για να πείσουν.
Γράφονται για να ακουστούν. Γιατί αν μείνουν μέσα σου, βαραίνουν.
Ζώντας και δουλεύοντας καθημερινά στην Κω, νιώθω όλο και πιο έντονα μια αγωνία που ξεπερνά τα όρια του νησιού. Είναι η ίδια αγωνία που διαπερνά σήμερα ολόκληρη την Ελλάδα: μια κοινωνία που μοιάζει να μετρά τα πάντα με έναν μόνο δείκτη.
Το «πόσα».
Πόσα δωμάτια.
Πόσες αφίξεις.
Πόσες επιδοτήσεις.
Πόσα στρέμματα.
Πόσα κέρδη.
Και όλο και πιο σπάνια: πόση ζωή, πόση αντοχή, πόση αξιοπρέπεια.
Το 2025 μας έδειξε ξεκάθαρα πού οδηγεί αυτή η μονοδιάστατη μέτρηση.
Στην Κω το βλέπουμε καθημερινά. Ένα νησί που πιέζεται υδρολογικά, περιβαλλοντικά, κοινωνικά, κι όμως η πρώτη ερώτηση παραμένει σχεδόν πάντα οικονομική.
Όχι αν αντέχει, αλλά πόσα αποδίδει. Όχι ποιο είναι το όριο, αλλά πόσα χωράνε ακόμα.
Κι έτσι, το νερό γίνεται νούμερο. Η γη γίνεται νούμερο. Ο άνθρωπος γίνεται κόστος.
Αυτή η λογική δεν χαρακτήρισε μόνο τον τόπο μας.
Χαρακτήρισε ολόκληρη τη χρονιά που φεύγει.
Οι υποθέσεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν μας προβλημάτισαν μόνο για το οικονομικό τους σκέλος. Λειτούργησαν σαν καθρέφτης μιας κοινωνίας όπου το ερώτημα δεν είναι αν είναι σωστό, αλλά πόσα παίρνω. Όταν το χρήμα προηγείται της συνείδησης, η αδικία παύει να είναι εξαίρεση και γίνεται μηχανισμός.
Μέσα στο 2025, οι συζητήσεις γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού δεν ήταν απλώς μια αντίδραση. Ήταν υπενθύμιση. Ότι η ζωή δεν κοστολογείται. Δεν μπαίνει σε ισοζύγια. Δεν χωρά στη λογική του «πόσα».
Ίσως γι’ αυτό, λίγο πριν κλείσει η χρονιά, πολλοί συγκινήθηκαν από την ταινία «Καποδίστριας». Όχι γιατί μίλησε για το παρελθόν, αλλά γιατί μας ανάγκασε να συγκριθούμε. Να θυμηθούμε ότι υπήρξαν στιγμές όπου η ευθύνη, η προσφορά και το «γιατί» στάθηκαν πάνω από το «πόσα».
Και κάπου εδώ, στο τέλος του 2025, ο προβληματισμός επιστρέφει σε εμάς.
Στην Κω. Στην καθημερινότητά μας. Στις επιλογές μας.
Τι χρονιά αφήνουμε πίσω μας;
Μια χρονιά υλικής ευδαιμονίας;
Ή μια χρονιά που μας φτωχαίνει εσωτερικά;
Γιατί η ευδαιμονία χωρίς νόημα δεν είναι πρόοδος. Είναι εξάντληση.
Ίσως, όμως, το γεγονός ότι ακόμα στεκόμαστε, κοιτάμε γύρω μας και κάνουμε αυτές τις ερωτήσεις, να σημαίνει πως δεν έχουμε χάσει τα πάντα.
Ο σεβασμός στη ζωή, στη φύση, στον άνθρωπο, στον Θεό και στην πατρίδα δεν είναι πολυτέλεια για το νέο έτος. Είναι προϋπόθεση επιβίωσης.
Και ίσως το πιο ουσιαστικό ερώτημα καθώς το 2025 φεύγει
και το 2026 πλησιάζει, να μην είναι:
ΠΟΣΑ ΚΕΡΔΙΣΑΜΕ αλλά: ΤΙ ΧΑΣΑΜΕ ΟΣΟ ΚΕΡΔΙΖΑΜΕ …
Μιχάλης Τρικοίλης
Πολίτης της Κω
Πόσο δίκιο έχετε
Μόνο για οικονομικά πράγματα, άντε ένας Mπομπ Σφουγκαράκης
και δεν εννοώ τους ντόπιους ,αλλά και αυτούς που ήρθαν εδώ και έμειναν ..
Ένα παράξενο μείγμα…
Κουλτούρα μηδέν γι αυτό ανησυχώ για το μέλλον,που κάποια τρολ του εξηντάλεπτου οραματίζονται Hollywood.
Κώllywood.
Απορία.Εχει κάτι ιδιαίτερο η ΚΩΣ;Η Ελλάδα;Σε όλο τον κόσμο τα ίδια σκέφτονται τέλος του χρόνου.Εχουμε χορτάσει εκθέσεις ιδεών και δεν έχουμε ιδέες να γίνουμε καλύτεροι.
Ας θυμηθούμε ότι κατά τις 10ετίες του ’70 και του ’80, η πόλη με πολύ λιγότερο πληθυσμό από σήμερα, είχε περισσότερη κίνηση τους χειμερινούς μήνες.
Ενδεικτικά αναφέρω τις ταβέρνες που λειτουργούσαν το χειμώνα στο λιμάνι: Κουγιουμτζόγλου, Λέγκος, Μωρές, Λήμνος, Κουφός…
Ας αναρωτηθούμε γιατί.
καλά τα λες φίλε μου…. Καλή χρονιά να έχουμε
Πολύ καλό άρθρο, εμπεριστατωμένο που προβληματίζει όλους τους Κώους για το που πάμε και πως καταντήσαμε. Έχει γίνει πλέον συνήθεια και με φυσικότητα να λέμε μετά από κάθε σαιζόν, ‘οτι η πόλη μας είναι νεκρή τον χειμώνα σαν να έχει μεταναστεύσει στην Αλάσκα. Κάποιοι ίσως πουν ότι το καλοκαίρι υπερβάλουμε στην εργατικότητα και θέλουμε την ανάπαυλα, την ξεκούραση, ή ακόμα και ένα ταξίδι αναψυχής. Είναι όμως έτσι; Η πόλη είναι ζωντανός οργανισμός και η εικόνα της ερημιάς του χειμώνα όπου ξαφνιάζεσαι (σαν να βλέπεις φάντασμα), σαν δεις στο δρόμο κάποιον περαστικό, δεν είναι ότι καλύτερο. Άλλες πόλεις στην ηπειρωτική Ελλάδα, διατηρούν την ζωντάνιά τους και μάλιστα περισσότερο τον χειμώνα, γιατί η φύση είναι πιο μελαγχολική και το αντίδοτο είναι η αντίδραση σε ότι χαροποιεί τους ανθρώπους.
Γνώρισα στρατιώτες που ενώ έχουν άδεια να βγούνε ,κάθονται μέσα και κοιμούνται. Που να βγω να πάω λένε.. άλλα τους έρχονταν στο μυαλό όταν πήραν μετάθεση. Ούτε τα φανταράκια δεν έχουν που να πάνε …Είναι απίστευτο αυτό που συμβαίνει στο νησί και κάτι κούτσουρα βγαίνουν να βγάλουν όλους τρελούς.
Ποια σχολή να γίνει ? κανένας δεν θα έρθει.
Υο όνειρο ενός νέου είναι να περάσει σε μια σχολή και να φύγει άρον-άρον.Ο δικός μου ούτε κατεβαίνει Χριστούγεννα να δει την οικογένειά του.
Το πρόβλημα είναι γνωστό, αλλά δεν υπάρχει σε καμιά ατζέντα.
Μετά την 28η Οκτωβρίου η Κως μπαίνει σε νάρκη.
ούτε οι φαντάροι θέλουν να πάνε έξω. Τα καταστήματα μαζεύτηκαν σε ένα δρόμο, μια εφημερίδα να θες, πρέπει να διασχίσεις δρόμους, ένα βιβλίο το ίδιο. Οι βιτρίνες δεν δελεάζουν, το βράδυ κυκλοφορούν και οι μετανάστες, κάτι που έχει επίδραση στην ψυχολογία. Παντού νεκραμάρα. Το όλο σκηνικό ασκεί επίδραση στην ψυχολογία ΌΛΩΝ, μικρών, μεγάλων.
Η διαστρέβλωση που υπάρχει από μια αλυσοδεμένη είναι απίστευτη.
Good article. I am dealing with some of these issues as well..
‘Εχουν αποφασίσει άλλοι για τις τύχες του. Από τις 10 Γεννάρη ανοίγουν τα γραφεία των σκλαβάδικων όπου θα υποδέχονται υποψήφιους καριερίστες που έχουν κάνει αίτηση για κάλυψη μιας θέσεως.
Οι άνθρωποι που έρχονται μονοήμερη για συνέντευξη παθαίνουν την πλάκα τους μετά τις 3 το απόγευμα. Ας μην γελιόμαστε όλοι .Το πρόβλημα ξεκινά απ το Λιμάνι. Δεν είναι Ευρωπαϊκή πόλη αυτή με τίποτα ανοικτό με έναν καιρό που θα ζήλευε κάθε ευρωπαϊκό Νησί. Πριν μια βδομάδα είχε κυκλώνα στην Βαλτική και Βόρεια Θάλασσα και όμως οι άνθρωποι βγαίνουν. Λες και εδώ έπεσε κατάρα. Κάποιοι τυχοδιώκτες που ανοίγουν Απρίλη μέχρι Οκτώβρη σημάδεψαν την ζωή του Νησιού.
Το λέει ξεκάθαρα η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή : Κοτζαμπάσηδες, τσιφλικάδες.. νεόπλουτοι .Ο Δήμος έπρεπε να δώσει άδεια σ ένα ζαχαροπλαστείο, ένα περίπτερο, μια περιποιημένη καντίνα.Αυτό δεν είναι εικόνα ,είναι η κατάθλιψη σκέτη.
σε μια πόλη που υποδέχεται 2 εκατομμύρια μέσω αεροδρομίου και κάποιες εκατοντάδες μέσω λιμανιού και πορθμείων..
Θυμάμαι πέρσι είχαν έρθει κάτι Τούρκοι την Πρωτοχρονιά ,βγήκαν έξω να δουν τα Βεγγαλικά και ρωτούσαν που έχει κόσμο.
Μια νύφη ντυμένη με τα καλά της (η πόλη και τα χωριά ) ,που δεν την θέλει κανείς.
Το 2023 γύρισα βίντεο στην Καρδάμαινα παραμονή Χριστουγέννων ,είχε μόνο δύο καφενέδες με κάποιους ηλικιωμένους,το ίδιο στην Κω ..δεν μιλάμε να βγούν να ξοδέψουν …ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ την ////μένη.
όλοι μιλούσαν για Χειμερινό Τουρισμό, έβαζαν και στοίχημα ότι η Κως των παιδιών μας θα έχει κίνηση όχι σαν το καλοκαίρι ,αλλά κίνηση ,ζωντάνια απ αυτούς που θα έρθουν από ξένα μέρη.
Και δείτε 40 χρόνια μετά ….όπως ακριβώς γράφει ο υπογράφων..φοβάσαι να κυκλοφορήσεις.
Ένα Παραλιακό μέτωπο που σε σκιάζει !! Απορείς τι γίνεται, τρέχεις να πας σπίτι να καθηλωθείς στο γυαλί .από φόβο.
πραγματική ζωή σε καταστολή και γιγάντωσης της απομόνωσης.
Αυτά.
Κρίμα για τα παιδιά ,για τους νέους αυτές οι εικόνες.
Πάντα αυτήν την εποχή,
μάς πιάνουνε οι τύψεις.
Κάψε με Γιάννη, κάψε με,
μα λάδι να μ’ αλείψεις.
Έννοια σας συμπολίτες μου,
και θα σας επεράσει,
μόλις ο Μάρτης ξεφανεί ,
θα έχετε πλιο ξεχάσει…
Καλή χρονιά!