Το έθιμο της Βασιλόπιτας και τα Πρωτοχρονιάτικα έθιμα
Γράφει η Ξανθίππη Αγρέλλη Κως 28 /12/2025
Ο τελευταίος μήνας ο Δεκέμβριος, φεύγει παίρνοντας μαζί του όλη την παλιά Χρονιά. Η Πρώτη του Ιανουαρίου, είναι φορτωμένη με δώρα, μαζί με την έλευση του Νέου Έτους, αλλά και με ξεχωριστές Γιορτές. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, οι παιδικές φωνές αναγγέλλουν από σπίτι σε σπίτι, πως έρχεται ο Καινούργιος Χρόνος, με τα ανάλογα Κάλαντα. ‘Αρχιμηνιά και Αρχιχρονιά και Αρχή καλός μας Χρόνος.’
Την Πρωτοχρονιά, η Εκκλησία μας γιορτάζει την Περιτομή του Χριστού, που έγινε τότε σύμφωνα με το Εβραϊκό έθιμο. Επίσης γιορτάζουμε την μνήμη του Αγίου Βασιλείου, του Μεγάλου Ιεράρχη. Ο Μέγας Βασίλειος, αφιέρωσε όλη τη ζωή και το έργο του, στην φιλανθρωπία και στην αγάπη, προς όλους και κυρίως προς τους φτωχούς. Όταν ο σκληροτράχηλος Αυτοκράτορας, του ζήτησε να παραδώσει τον πλούτο και τα τιμαλφή του ποιμνίου του, αλλιώς θα κυρίευε δια της βίας την πόλη, τότε ο Επίσκοπος Μέγας Βασίλειος, αναγκάστηκε να συμφωνήσει. Όμως ο στρατηγός Άγιος Μερκούριος, κατατρόπωσε τον τύραννο και τα χρυσαφικά επέστρεψαν πίσω στον Επίσκοπο Καισαρείας στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, στον Άγιο Βασίλειο. Τότε για να τα ξαναδώσει στους δικαιούχους που του τα πρόσφεραν, κατέστρωσε ένα δίκαιο σχέδιο μοιρασιάς. Έφτιαξε μικρά πιττάκια, τα γνωστά μας βασιλοπιτάκια και τα μοίρασε στους φτωχούς, κρύβοντας μέσα τα κοσμήματα και τα χρυσά νομίσματα. Έτσι ο καθένας, πήρε δίκαια το δικό του μερίδιο. Για αυτό θεωρείται ο Άγιος Βασίλης των δώρων και είναι υπαρκτό πρόσωπο. Κοιμήθηκε νέος, 330-379 μ.Χ. 49 ετών και καμιά σχέση δεν έχει με την εμφάνιση και την παρουσία, του γέροντα με τα κόκκινα ρούχα, όπως τον θέλουν οι Καθολικοί, στον Δυτικό κόσμο.
Το έθιμο της Βασιλόπιττας, έχει ρίζες 1.500 χρονών. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι και οι Έλληνες, προσέφεραν πιττάκια άρτου στους ειδωλολατρικούς θεούς τους κατά την σπορά, τον θερισμό και στην αλλαγή του χρόνου. Κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους, με την έναρξη της Νέας Χρονιάς, έφτιαχναν μια πίτα και έκρυβαν μέσα ένα ασημένιο νόμισμα ή ένα χρυσό κόσμημα, για τον τυχερό. Σύμφωνα με την παράδοση τα έθιμα αυτά, τα έλεγαν Ρωμαϊκά Σατουρνάλια και τα αφιέρωναν στον θεό του Χρόνου, τον Κρόνο. Επίσης οι Αρχαίοι Έλληνες, έβαζαν σε μια πίττα του Νέου Χρόνου, σπόρους ροδιού για αφθονία, καρύδι για ευζωία, άχυρα ή βλαστάρια αμπελιού και ελιάς για ευφορία, με ευχές για καλή σοδιά. Αυτό το έθιμο συνεχίστηκε την εποχή της Φραγκοκρατίας, μέχρι και την εποχή του Βυζαντίου και της παραδοσιακής Βασιλόπιττας, του Μεγάλου Βασιλείου. Την Πρωτοχρονιά, οι Εκκλησίες πλημμυρίζουν από πιστούς, που παρακολουθούν την μεγάλη Θεία Λειτουργία, που έγραψε ο Μέγας Βασίλειος, αλλά και την Δοξολογία, για τον ερχομό του Νέου Έτους.
Μετά την Εκκλησία, στα σπίτια στρώνονται τα πλούσια οικογενειακά τραπέζια, όπου απλώνονται το βραστό κοτόπουλο και η γαλοπούλα, το ψητό χοιρινό και το κατσικάκι, που τα συνοδεύουν με κατακόκκινο κρασί. Ακολουθούν τα παραδοσιακά γλυκά, όπως ο σπιτικός μπακλαβάς, οι ζαχαρωμένοι με άχνη κουραμπιέδες και τα μελωμένα μελομακάρονα. Πρωταγωνίστρια όλων, η Βασιλόπιτα με τον νοικοκύρη του σπιτιού να την κόβει, ενώ αυτός που θα βρει το κρυμμένο νόμισμα, θεωρείται ο τυχερός της Νέας Χρονιάς. Ακολουθεί η ανταλλαγή δώρων και η μπουλιστρίνα, δηλαδή ο μποναμάς ή αλλιώς το φιλοδώρημα στα παιδιά, από τον νοικοκύρη. Είθισται η νοικοκυρά, να σκορπίζει λίγα νομίσματα, μαζί με αμύγδαλα και καρύδια και να κάνει το έθιμο του ‘κλου’. Τα παιδιά τα μαζεύουν και τις εύχονται, να κλωσούν οι κότες της και να γεννούν πολλά αυγά. Επίσης ο νοικοκύρης ή ένα μικρό παΐδι θα κάνει το έθιμο, για το καλό ποδαρικό. Θα βγει από το σπίτι, κρατώντας ένα Εικόνισμα και θα κάνει ένα γύρο. Θα μπει ξανά στο σπίτι με το δεξί, σπάζοντας ένα ρόδι στην είσοδο, για αφθονία και θα ευχηθεί, Καλή Χρονιά.
Συνταγή Βασιλόπιτας
500 γρ αλεύρι, που φουσκώνει μόνο του.
250 γρ βούτυρο λιωμένο
400 γρ ζάχαρη κρυσταλλική
250 γρ γάλα πλήρες
4 αυγά
2 βανίλιες
Κανέλλα σε σκόνη
Γαρύφαλλα σε σκόνη
Λίγο ξύσμα πορτοκαλιού
Λίγη ζάχαρη άχνη, για το πασπάλισμα
Προαιρετικά λίγα καρύδια, χοντροκομμένα
Ένα νόμισμα, τυλιγμένο καλά στο αλουμινόχαρτο
Ανακατεύουμε σταδιακά τα υλικά και ψήνουμε το μείγμα σε ένα στρογγυλό ταψί, στρωμένο με λαδόκολλα, στους 180ο βαθμούς, για 60΄ λεπτά περίπου. Αφήνουμε να κρυώσει και πασπαλίζουμε, με ζάχαρη άχνη και με κανέλλα.
Καλή Επιτυχία και Χρόνια Πολλά.
Ξανθίππη Αγρέλλη
Το έθιμο της βασιλόπιτας
Το έθιμο του σούβλισματος αρνιού(εκκατομυρια αρνιά θυσία.. Στις σούβλες
Το έθιμο ψήσιμο γαλοπούλας(παρομοίως…
Το έθιμο κόκκινων αυγών,(, παρομοίως..
Το έθιμο κουραμπιεδων
Το έθιμο των.μελομακαρωνων
Το έθιμο του καλικανταζρου
Το έθιμο Της αποκριάς
Το έθιμο του Αγίου Βασίλη
Το κάψιμο του Ιούδα, η χρήση σταχτης
Και άλλες τόσες ειδωλολάτρικες τελετουργίες..
ΟΛΑ αυτά είναι ειδωλολάτρικες τελετουργίες, προχριστιανικα, νεπαγανιστικα, ειδωλολατρικα.,βουδιστικα. Ινδουιστικα,καμια σχεση Με τον χριστιανισμό…
Προσεχε κ. Ξανθίππη.. Σε τι Θεό πιστεύεις…
ΧΡΌΝΙΑ. ΠΟΛΛΆ.. ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ..
Απορρίπτεις υποκριτικά τα έθιμα ως μη ορθόδοξα, ενώ ταυτόχρονα εφαρμοζεις την ίδια τη χριστιανική διδασκαλία επιλεκτικά και όχι κατά γράμμα. Όπως επιλέγεις στοιχεία της σύγχρονης ζωής (τεχνολογία, επιστήμη, κοινωνικές δομές) που δεν υπήρχαν στα παλαιά χριστιανικά κείμενα, έτσι και τα έθιμα αποτελούν προϊόν ιστορικής εξέλιξης και προσαρμογής στον χρόνο.
γιά τόν χορό,μουσική, θέατρο,γλυπτική κ.α. τέχνες τί άποψη έχετε; χρόνια πολλά.
φρ. νίτσε:΄΄πίστεψες χάθηκες΄΄
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1410974823935332&set=gm.1396558971972845&idorvanity=465895448372540
Απάντηση προς αυτούς που τηρούν τα έθιμα. αν και ανώνυμος σας απαντώ επώνυμα. επειδή ασχολούμαι χρόνια με τη λαογραφία και την έχω καταγράψει σε τρία βιβλία δεν με ενδιαφέρουν οι ρίζες των εθίμων τόσο όσο αυτά παίξανε και παίζουν ρόλο στη ζωή των ανθρώπων .άλλωστε αναφέρθηκαν στους αρχαίους Ρωμαίους ειδωλολάτρες και στους δωδεκαθειστες και στους Χριστιανούς. κάθε σημαντική μέρα γιορτής την ακολουθούν τα ανάλογα αιώνια έθιμα. αν θέλετε να τα καταργήσετε δικό σας ζήτημα .εμείς τα καταγράφουμε και σεβόμαστε τους συνανθρώπους μας που τα ακολουθούν όποια Θρησκεία και αν πιστεύουν. επίσης Βαπτιστικαμε Χριστιανοί και αυτή είναι η πίστη μας. κανείς δεν σας υποχρεώνει να πιστεύετε η να τηρήσετε τα έθιμα αν δεν το θέλετε. Ο Χριστός είπε όποιος θέλει με ακολουθεί. Καλή Πρωτοχρονιά με γαλήνη στη ψυχή.
Στο τέλος το χαλάσατε.Σας βάπτισαν δεν το επιλέξατε.Απο την άλλη δεν αφήνετε να ακολουθεί όποιος θέλει τον Χριστο.Απαγορευεται στους gay ,σε όσους διάλεξαν πολιτικό γάμο κλπ.
Η ίδια η λαογραφική προσέγγιση που επικαλείστε αναδεικνύει ότι τα έθιμα που σήμερα θεωρούνται ‘παραδοσιακά’ συγκροτήθηκαν ιστορικά μέσω συνεχών πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων, μετασχηματισμών και εξωτερικών επιδράσεων. Η παράδοση, επομένως, δεν αποτελεί στατικό ή ‘καθαρό’ σύνολο πρακτικών, αλλά δυναμική διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης και επανανοηματοδότησης. Η ανησυχία για την αλλοίωση της ‘παλιάς Ελλάδας’ από νέες πολιτισμικές επιρροές φαίνεται να παραβλέπει τον ίδιο τον μηχανισμό μέσω του οποίου συγκροτήθηκαν και διατηρήθηκαν οι ‘ελληνικές’ παραδόσεις που σήμερα υπερασπίζεστε. Η ιστορική εξέλιξη των εθίμων, που αποδέχεστε, δείχνει ότι η παράδοση δεν διασώζεται μέσω ακινησίας, αλλά μέσω αλλαγής. Επομένως, το να απορρίπτονται οι σύγχρονες κοινωνικές μεταβολές ως ‘απειλή’, ενώ γίνονται αποδεκτές οι παλαιότερες πολιτισμικές επιδράσεις που συγκρότησαν την ίδια την παράδοση, συνιστά ερμηνευτική ασυνέπεια, όχι λαογραφική συνέπεια. Καλή Χρονιά.
Κ@λοτούμπα το λένε αυτό. Καλή Πρωτοχρονιά με αλήθειες!
Με αυτό το σκεπτικό τότε τα κρεοπωλεία να κλείσουν αφού κάθε μέρα και όχι μόνο το Πάσχα η τα Χριστούγεννα σφάζουν αρνιά και κοτόπουλα. όποιος θέλει μπορεί να είναι χορτοφάγος οποίος πάλι θέλει ας απολαμβάνει το σουβλάκι του . οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να επιλέξουν τον τρόπο διαβίωσης και της διατροφής τους.
Κηρύγματα του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Στεφάνου Αναγνωστοπούλου
»»Ασφαλώς όλοι σας βάλατε στα σπίτια σας Χριστουγεννιάτικο δένδρο και το στολίσατε και καλώς κάματε. Τον Χριστό όμως Τον γνωρίσατε;
Πολλοί από σας στολίσατε και τα μπαλκόνια και τις ταράτσες, ακόμα και τα φυσικά δένδρα που πιθανόν να είχατε στις μικρές αυλές σας ή στις μεγάλες, τα στολίσατε με πλήθος από φώτα και λαμπάκια και καλώς κάνατε. Τον Χριστό όμως Τον γνωρίσατε;
Και δένδρα και δώρα ψωνίσατε και τρόφιμα πολλά, και με γαλοπούλα και με κοτόπουλο και με αρνάκι και γλυκά για ένα πλούσιο γιορταστικό Χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Καλώς κάνατε, και μείς στο σπίτι μας το ίδιο κάναμε. Τον Χριστό όμως Τον γνωρίσαμε;
Οι περισσότεροι .. από μας τους Νεοέλληνες Ορθοδόξους Χριστιανούς, θα γιορτάσουν, ή μάλλον θα περάσουν Χριστούγεννα χωρίς Χριστόν. Θα ’ναι γι’ αυτούς μία κοινή ημέρα κοινής αργίας, … Δεν τους σώζουν τα λαμπάκια και οι φωταψίες, το γλέντι και ο χορός, η κραιπάλη και η μέθη ή το τυχόν πλούσιο τραπέζι.
Τα καλύτερα Χριστούγεννα είναι εκείνα τα Χριστούγεννα που τα κάνουμε με τον Χριστό μαζί.
ΣΤΟ ΑΦΙΕΡΩΝΩ
Χριστούγεννα δεν είναι κουραμπιέδες,μελομακάρονα ψεύτικος Άη Βασίλης . για εμπορικους σκοπους
ΟΙ…ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ λοιπόν .. Καταναλώνουν, όσοι έχουν λεφτά για να ξοδέψουν.ΣΑΝ εκστασιασμενοι… Πάρα πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ούτε τα βασικά, ούτε καν για να φάνε. Υπάρχουν άστεγοι που ξεπαγιάζουν λίγο πιο πέρα από τις φωτισμένες βιτρίνες.
Κι οι δήθεν Χριστιανοί δε δίνουν δεκάρα τσακιστή για τους φτωχούς, όπως δεν νοιάζονταν για τη Μαρία και τον Ιωσήφ. …
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος είναι ξεκάθαρος:
«Ας γιορτάσουμε όχι με δημόσιους πανηγυρισμούς αλλά με τρόπο θεϊκό.
Μη στολίσεις τις εισόδους και τους δρόμους αλλά την ψυχή σου.
Μην διοργανώσεις χορούς ούτε να πας σε γλέντια και μεθύσια που γίνονται αιτία πολλών κακών,
…
Μην χορτάσεις τα μάτια και τ’ αυτιά σου με ακούσματα και θεάματα
…
Μην γεμίσεις την κοιλιά σου με το υπερβολικό φαγητό …
Να μην ντυθείς με πολυτελή ρούχα και να μην χρησιμοποιήσεις βαψίματα που κάνουν ψεύτικη την φυσική ομορφιά αλλά τα ρούχα των αρετών».
Ιερό Κείμενο με ιστορία 16 αιώνων, αλλά εκπληκτικά επίκαιρο για την εποχή μας.κ ΞΑΝΘιΠΗ ΔΕΝ ΝΟΜΙΖΕΤΑΙ…
ο Χριστιανισμός είναι εναντίον του στολισμού του δέντρου για τον εορτασμό της γέννησης του Ιησού. Ο Προφήτης Ιερεμίας μάλιστα προειδοποιεί τους πιστούς να μην προβούν σε τέτοια πράξη διότι είναι Παγανιστικής φύσεως.
Εύστοχα έχει ειπωθεί από τον Αμερικανό σκηνοθέτη και σεναριογράφο George White:
«Το λάθος με τα Χριστούγεννα, είναι πως όλοι προσπαθούν να φωτίσουν τους δρόμους και τα σπίτια τους, ενώ το νόημα θα ήταν να φωτίσουν τις ψυχές τους…».
Ο Ε. Μορέν στο βιβλίο του «Πνεύμα των καιρών» αναφέρει :
«Η ζωή δεν μπορεί να καταναλώσει τα πάντα και η καταναλωτική κοινωνία δεν μπορεί ούτε και θα μπορέσει ποτέ να δώσει τα πάντα». Γι’ αυτό λοιπόν, ας αφησουμε στην άκρη τις εορταστικές υπερβολές και την καταναλωτική μανία.
και οπως λεει ο π. Αδαμαντίου Αυγουστίδης
»αντί της παθητικής μας συμμετοχής σε ψευδοπαρηγορητικά τηλεοπτικά βαριετέ, ίσως σταθούμε ικανοί να απολαύσουμε την ευφρόσυνη και βιωματική μας συμμετοχή στον χαρμόσυνο ύμνο: «Χριστός γεννάται, δοξάσατε…
Ίσως λοιπόν τότε να ξαναζητήσει (ο άνθρωπος) τον αστέρα που οδηγεί στη φάτνη».
γιά τόν χορό,μουσική, θέατρο,γλυπτική ,φιλοσοφία,επιστήμες κ.α. τί άποψη έχετε; χρόνια πολλά.