H επιστροφή στην κανονικότητα για τη διεθνή ναυτιλία και το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας μόνο δεδομένη δεν θεωρείται -Τι εκτιμά η εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων Kpler Γιατί οι τιμές του πετρελαίου ίσως καθυστερήσουν να επιστρέψουν στα προπολεμικά τους επίπεδα
Η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ προκάλεσε ανακούφιση στις αγορές και σημαντική πτώση στις τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο, η επιστροφή στην κανονικότητα για τη διεθνή ναυτιλία και το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας μόνο δεδομένη δεν θεωρείται.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της εταιρείας ναυτιλιακών δεδομένων Kpler, η κυκλοφορία πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να ανακάμψει στο 50% περίπου των προπολεμικών επιπέδων μέσα στον πρώτο μήνα από την εφαρμογή της συμφωνίας, εφόσον δεν υπάρξουν σημαντικές εμπλοκές.
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη αναμένεται να υπογράψουν επισήμως τη συμφωνία την Παρασκευή στην Ελβετία. Η συμφωνία προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν.
Τα πρώτα πλοία που θα κινηθούν
Οι αναλυτές της Kpler εκτιμούν ότι η ημερήσια κίνηση πλοίων θα μπορούσε να αυξηθεί σταδιακά στα 40 πλοία ημερησίως, έναντι περίπου 100 διελεύσεων πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Πριν από την κρίση, περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ. Η κατάσταση άλλαξε δραματικά όταν το Ιράν άρχισε να στοχοποιεί δεξαμενόπλοια στις αρχές Μαρτίου, οδηγώντας μεγάλο μέρος της εμπορικής ναυτιλίας εκτός της περιοχής.
Τα πρώτα πλοία που αναμένεται να περάσουν θα είναι τα πλήρως φορτωμένα δεξαμενόπλοια που έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο τους τελευταίους μήνες.
Σύμφωνα με την Kpler, περίπου 118 δεξαμενόπλοια βρίσκονται σήμερα στην περιοχή και θα μπορούσαν να εξέλθουν μέσα στις πρώτες 15 ημέρες από την εφαρμογή της συμφωνίας.
Οι αναλυτές προειδοποιούν, ωστόσο, ότι η έξοδος αυτού του στόλου αποτελεί ένα έκτακτο και προσωρινό φαινόμενο και δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ως μόνιμη επιστροφή της ναυτιλιακής δραστηριότητας στα προπολεμικά επίπεδα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσα νέα πλοία θα θελήσουν να εισέλθουν στον Περσικό Κόλπο αφού εκκαθαριστεί το σημερινό συσσωρευμένο φορτίο.
Η αναμονή στον Κόλπο του Ομάν
Σημαντικός αριθμός δεξαμενόπλοιων παραμένει αγκυροβολημένος στον Κόλπο του Ομάν και στην Αραβική Θάλασσα περιμένοντας την ασφαλή επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού.
Ο επικεφαλής αναλυτής ναυλαγορών της Kpler, Ματ Ράιτ, εκτιμά ότι οι εισερχόμενες ροές δεξαμενόπλοιων στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσαν να αυξηθούν στα 12 πλοία ημερησίως μέσα στις πρώτες 30 ημέρες, δηλαδή περίπου στο 50% των προπολεμικών επιπέδων.
Παρά ταύτα, πολλοί πλοιοκτήτες παραμένουν επιφυλακτικοί. Όπως επισημαίνει ο ίδιος, αρκετές εταιρείες θα προτιμήσουν να παρακολουθήσουν πρώτα τις αρχικές διελεύσεις πριν αποφασίσουν να επιστρέψουν στην περιοχή.
Η απουσία επιθέσεων και η επιβεβαίωση ότι δεν υπάρχουν ενεργά ναρκοπέδια θα αποτελέσουν βασικές προϋποθέσεις για την επιστροφή της εμπιστοσύνης.
Ανάλογη στάση αναμένεται να τηρήσουν και οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες θα αρχίσουν να μειώνουν τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου μόνο όταν αποδειχθεί στην πράξη ότι οι διελεύσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια.
Οι πλοιοκτήτες περιμένουν, αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν
Ο διευθύνων σύμβουλος της Frontline, Λαρς Μπάρσταντ, εμφανίστηκε πιο αισιόδοξος, εκτιμώντας ότι η κίνηση πλοίων θα αυξηθεί πολύ γρήγορα μόλις υπογραφεί η συμφωνία.
Η εταιρεία διαχειρίζεται περίπου 80 δεξαμενόπλοια παγκοσμίως, εκ των οποίων πέντε παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.
Παρά την αισιοδοξία, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαροί παράγοντες αβεβαιότητας.
Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν φαίνεται να ερμηνεύουν διαφορετικά ορισμένες πτυχές της συμφωνίας.
Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι τα πλοία θα μπορούν να διέρχονται δωρεάν από τα Στενά του Ορμούζ για διάστημα 60 ημερών και στη συνέχεια η διαχείριση θα περάσει σε Ιράν και Ομάν.
Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η αμερικανική θέση προβλέπει μόνιμη ελεύθερη διέλευση χωρίς τέλη.
Ο φόβος των ναρκών
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το ζήτημα των ναρκών που φέρεται να έχουν τοποθετηθεί στην περιοχή.
Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έχει υποβαθμίσει δημόσια τον κίνδυνο, ωστόσο ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε πρόσφατα στο Κογκρέσο ότι το Ιράν είχε ναρκοθετήσει μεγάλα τμήματα των Στενών του Ορμούζ.
Η διεθνής ναυτιλιακή ένωση BIMCO προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι η απειλή των ναρκών εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή ανησυχία και χαρακτήρισε την περιοχή υψηλού κινδύνου για τη ναυσιπλοΐα. Παρόμοιες προειδοποιήσεις έχουν διατυπωθεί και από ειδικούς ασφαλείας, οι οποίοι εκτιμούν ότι η πλήρης εκκαθάριση ναρκών μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Ο επικεφαλής ασφάλειας της BIMCO, Γιάκομπ Λάρσεν, τόνισε ότι η έλλειψη λεπτομερειών γύρω από τη συμφωνία και το ιστορικό υπεραισιόδοξων διαβεβαιώσεων επιβάλλουν ιδιαίτερη προσοχή.
Όπως σημείωσε, η κατάσταση ασφαλείας παραμένει ευμετάβλητη και οι κίνδυνοι για τα πλοία εξακολουθούν να είναι σημαντικοί, παρά τη συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Με άλλα λόγια, η συμφωνία μπορεί να άνοιξε τον δρόμο για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, όμως η πραγματική επιστροφή στην κανονικότητα για τη ναυτιλία και τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές αναμένεται να είναι μια διαδικασία που θα απαιτήσει χρόνο, ασφάλεια και αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Πότε θα πέσουν οι τιμές;
Η πρόεδρος των βενζινοπωλών της Αττικής, Μαρία Ζάγκα, εξήγησε σήμερα στο Action24:
«Έχει καιρό που πέφτει λίγο-λίγο, σταγόνα-σταγόνα, η τιμή της βενζίνης και του πετρελαίου. Μην περιμένετε θεαματικές πτώσεις. Αυτό θα γίνει με αργό ρυθμό. Αν είχα εγώ τα δυιλιστήρια δικά μου, θα σας έλεγα “ναι, έχετε δίκιο, έχει πέσει η τιμή”. Δεν μπορώ να σας πω κάτι άλλο. Εκείνο που πρέπει να σας πω είναι ότι, μην έχετε καμία πεποίθηση ότι θα έρθουν οι τιμές στα παλιά επίπεδα γρήγορα. Θα αργήσουμε να πάμε. Δεν ξέρω πότε ακριβώς, θα σας το πω με το επόμενο τιμολόγιο που θα έχω στα χέρια μου. Η συμφωνία που έγινε τώρα, δεν έγινε γιατί αγαπιούνται. Έγινε γιατί τελειώνουν τα αποθέματα στις αποθήκες. Ήδη τα τελευταία χρόνια, δεν είχε σημειωθεί τέτοια πτώση στα αποθέματα. Είναι πολύ σημαντικό αυτό.»
Καύσιμα: Μήνες μακριά η αναπλήρωση των αποθεμάτων
Ωστόσο, ακόμη και καθώς η αγορά αναπνέει με ανακούφιση μετά από εβδομάδες άνευ προηγουμένου αναταραχής, η αβεβαιότητα για τα καύσιμα παραμένει: η επιστροφή στην προ της κρίσης κανονικότητα απέχει μήνες και εξαρτάται από τη συνεργασία του ιρανικού καθεστώτος με τον Λευκό Οίκο.
Στις ΗΠΑ, όπου ο Τραμπ αντιμετωπίζει τις ενδιάμεσες εκλογές αργότερα φέτος, η ραγδαία άνοδος των τιμών των καυσίμων κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου οδήγησης αποτελούσε πραγματικό πολιτικό κίνδυνο για την κυβέρνηση Τραμπ.
«Ο Τραμπ πρέπει να το παρουσιάσει στο εσωτερικό ως νίκη», δήλωσε ο Μπιάρνε Σίελντροπ, επικεφαλής αναλυτής εμπορευμάτων στην SEB. Όταν η συμφωνία οριστικοποιηθεί, οι Αμερικανοί καταναλωτές μπορούν να αναμένουν «χαμηλότερες τιμές βενζίνης και ίσως οι Ρεπουμπλικανοί των ΗΠΑ να επιβιώσουν στις ενδιάμεσες εκλογές», πρόσθεσε.
Για το Ιράν, μια σταδιακή επαναλειτουργία «είναι τακτικά προτιμότερη», σύμφωνα με τον Schieldrop, καθώς εμποδίζει τις κυβερνήσεις παγκοσμίως να αναπληρώσουν τα αποθέματα αργού πετρελαίου τους πολύ γρήγορα και επιτρέπει στην Τεχεράνη να διατηρήσει την πολιτική της επιρροή μέσω των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ.
Γιατί τα καύσιμα δεν επιστρέφουν άμεσα στα προ κρίσης επίπεδα
Παρά την απότομη πτώση που σημείωσαν οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου ως αντίδραση, οι τιμές στα καύσιμα ενδέχεται πλέον να παραμείνουν μεταξύ 80 και 90 δολαρίων το βαρέλι για το υπόλοιπο του έτους, καθώς οι αγοραστές σπεύδουν να αναπληρώσουν τα σημαντικά μειωμένα αποθέματα πετρελαίου έκτακτης ανάγκης.
Οι παρατηρητές της αγοράς πιστεύουν ότι θα χρειαστεί να φτάσουμε στον Ιούλιο για να αρχίσει να παίζει ρόλο η εμπορική διαδρομή που κάποτε μετέφερε το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου στην μακρά πορεία του Κόλπου προς την επιστροφή στις εξαγωγές προ της κρίσης, και θα χρειαστεί να φτάσουμε στο τέλος του έτους για να επιστρέψουν οι ροές πετρελαίου στα προπολεμικά επίπεδα.
«Ακόμη και αν τα πλοία έχουν πλέον ασφαλή διέλευση, τα δεξαμενόπλοια βρίσκονται σε λάθος θέση, οι εγκαταστάσεις παραγωγής και διύλισης πετρελαίου πρέπει να φτάσουν σε πλήρη παραγωγική ικανότητα, ενώ θα παραμείνουν τα ερωτήματα σχετικά με το κόστος και τη διαθεσιμότητα ασφάλισης για τα πλοία που διασχίζουν το στενό», σύμφωνα με τον Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγο της Capital Economics.
Σύμφωνα με τον Shearing, περίπου το 80% της ροής αργού πετρελαίου θα μπορούσε να επαναληφθεί μέχρι το τέλος του τρίτου τριμήνου, αλλά οι εξαγωγές φυσικού αερίου ενδέχεται να χρειαστούν περισσότερο χρόνο λόγω των ζημιών που προκάλεσαν οι επιθέσεις ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου του Κατάρ κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, γεγονός που αποτελεί πλήγμα για χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες είναι εκτεθειμένες στις οικονομικές επιπτώσεις των παγκόσμιων τιμών του φυσικού αερίου.
Οι επιθέσεις ανάγκασαν την QatarEnergy, τον μεγαλύτερο παραγωγό υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, να διακόψει την παραγωγή, εξαλείφοντας ουσιαστικά το 20% του παγκόσμιου LNG με μία κίνηση. Οι εκτεταμένες ζημιές στο συγκρότημα Ras Laffan ενδέχεται να σημαίνουν ότι θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να λειτουργήσει σε πλήρη δυναμικότητα, γεγονός που σημαίνει υψηλότερες τιμές, καθώς οι αγοραστές ανταγωνίζονται για να εξασφαλίσουν φορτία από έναν μικρότερο αριθμό παραγωγών φυσικού αερίου.
