Υπάρχουν αδικίες που διαιωνίζονται όχι επειδή είναι δίκαιες, αλλά επειδή κανείς δεν έχει την πολιτική βούληση να τις διορθώσει. Μία από αυτές αφορά πάνω από 400.000 Έλληνες πτυχιούχους των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΤΕΙ), οι οποίοι, παρά τις πολυετείς σπουδές τους, την επιστημονική τους κατάρτιση και τη συγχώνευση των ιδρυμάτων τους με τα πανεπιστήμια, εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας στην αγορά εργασίας και στο Δημόσιο Τομέα. Η απαράδεκτη διάκριση μεταξύ κατηγορίας ΠΕ («Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης») και κατηγορίας ΤΕ («Τεχνολογικής Εκπαίδευσης») ακόμα και για κοινωνικές επιστήμες που δεν είναι καθαρά και μόνο τεχνολογικού χαρακτήρα αλλά πρωτίστως και κύρια μάλιστα επιστημονικού (βλ. Οικονομικά, Διοίκηση και Οικονομία, Λογιστική κ.λπ.), αποτελεί μια αναχρονιστική και αντισυνταγματική διάκριση που πρέπει να καταργηθεί άμεσα και αναδρομικά.

Ιστορικό Πλαίσιο: Τι Ήταν τα ΤΕΙ και Ποια Ήταν η Ακαδημαϊκή Τους Αξία

Τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα ιδρύθηκαν και λειτούργησαν για δεκαετίες ως ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, προσφέροντας τετραετή προγράμματα σπουδών με έντονο επιστημονικό, ερευνητικό και εφαρμοσμένο χαρακτήρα. Οι φοιτητές τους εισάγονταν μέσω των ίδιων πανελλαδικών εξετάσεων, παρακολουθούσαν εξαμηνιαία μαθήματα με αντίστοιχες απαιτήσεις, εκπονούσαν πτυχιακές εργασίες και ολοκλήρωναν υποχρεωτική πρακτική άσκηση. Τα προγράμματά τους ήταν πιστοποιημένα, οι καθηγητές τους κατείχαν διδακτορικούς τίτλους, και σε πολλές περιπτώσεις τα ΤΕΙ συνεργάζονταν ενεργά με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια στο πλαίσιο προγραμμάτων ανταλλαγής όπως το Erasmus.

Το αποφασιστικό βήμα ήρθε με τον Νόμο 4610/2019, με τον οποίο η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε στην πλήρη κατάργηση των ΤΕΙ ως ξεχωριστών ιδρυμάτων και στη συγχώνευσή τους με τα αντίστοιχα Πανεπιστήμια. Η Πολιτεία αναγνώρισε ουσιαστικά ότι τα ΤΕΙ βρίσκονταν στο ίδιο ακαδημαϊκό επίπεδο με τα πανεπιστήμια. Όμως, με μια εκπληκτική αντίφαση, αρνήθηκε να επεκτείνει αυτή την αναγνώριση στους ήδη αποφοιτήσαντες.

Η Νομική και Συνταγματική Υποχρέωση: Ίση Μεταχείριση για Ίσες Σπουδές

Το άρθρο 4 του Συντάγματος της Ελλάδας κατοχυρώνει ρητά την αρχή της ισότητας των πολιτών ενώπιον του νόμου. Η διαφορετική μεταχείριση δύο πτυχιούχων με ισοδύναμες σπουδές, μόνο και μόνο βάσει του έτους αποφοίτησής τους, συνιστά κατάφωρη παραβίαση αυτής της αρχής. Ένας απόφοιτος ΤΕΙ του 2018 αντιμετωπίζεται ως κατηγορία ΤΕ, ενώ ένας απόφοιτος του ίδιου τμήματος — που πλέον ανήκει σε Πανεπιστήμιο — του 2021 κατατάσσεται αυτομάτως ως ΠΕ. Αυτή η αντίφαση δεν αντέχει σε καμία λογική ή νομική ανάλυση.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2005/36/ΕΚ για την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2013/55/ΕΕ, επιτάσσει την ισότιμη αναγνώριση τίτλων σπουδών που έχουν εκδοθεί από ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα οφείλει να εναρμονιστεί πλήρως με αυτό το πλαίσιο, αναγνωρίζοντας τα πτυχία ΤΕΙ ως ισοδύναμα πανεπιστημιακά πτυχία. Η παρατεταμένη αδράνεια της πολιτείας επί του ζητήματος αυτού δεν αποτελεί απλώς πολιτική παράλειψη — αποτελεί νομική παραβίαση.

Το Παράλογο της Σημερινής Κατάστασης: Ίδιο Ίδρυμα, Διαφορετική Μεταχείριση

Η απόλυτη παραλογία της ισχύουσας κατάστασης αποτυπώνεται με τον πιο γλαφυρό τρόπο στο εξής σενάριο: δύο απόφοιτοι του ίδιου τμήματος, στο ίδιο ακαδημαϊκό ίδρυμα, με τον ίδιο αριθμό μαθημάτων και την ίδια πτυχιακή εργασία, αντιμετωπίζονται διαφορετικά από το κράτος αποκλειστικά και μόνο λόγω της ημερομηνίας αποφοίτησής τους. Αυτός που αποφοίτησε πριν τη συγχώνευση ανήκει στην κατηγορία ΤΕ· αυτός που αποφοίτησε μετά ανήκει στην κατηγορία ΠΕ. Η διάκριση αυτή δεν αντικατοπτρίζει καμία ουσιαστική διαφορά στο επίπεδο σπουδών ή στα επιστημονικά προσόντα. Αντικατοπτρίζει μόνο μια γραφειοκρατική αυθαιρεσία που επιβαρύνει ανεπανόρθωτα τις ζωές και τις καριέρες εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων.

Ο Επαγγελματικός και Κοινωνικός Αντίκτυπος: Μια Γενιά Επαγγελματιών σε Αδιέξοδο

Οι  επαγγελματικές και οικονομικές αλλά και ηθικές συνέπειες αυτής της άδικης κατάταξης είναι συγκεκριμένες, μετρήσιμες και βαθιά επώδυνες. Στον Δημόσιο Τομέα, οι πτυχιούχοι ΤΕΙ αποκλείονται ή έπονται από θέσεις και κλάδους που απαιτούν ΠΕ τίτλο, ακόμα και όταν διαθέτουν τα ουσιαστικά προσόντα. Υφίστανται μισθολογικές διαφορές που σωρευτικά αντιστοιχούν σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ κατά τη διάρκεια μιας επαγγελματικής ζωής. Αποκλείονται από ιεραρχικές προαγωγές, από θέσεις ευθύνης και από διαγωνισμούς που απαιτούν ΠΕ κατηγορία (π.χ. γενικοί διευθυντές). Στον ιδιωτικό τομέα, η στιγματισμένη κατάταξή τους δημιουργεί αόρατα εμπόδια στην επαγγελματική αναγνώριση και εξέλιξη. Χιλιάδες έμπειροι και άρτια καταρτισμένοι επαγγελματίες — μηχανικοί, νοσηλευτές, οικονομολόγοι, πληροφορικοί και πολλοί άλλοι — παραμένουν αδικαιολόγητα στο περιθώριο του συστήματος.

Η Απαιτούμενη Λύση: Αυτόματη, Αναδρομική Αναγνώριση Χωρίς Εξαιρέσεις

Η λύση είναι νομικά σαφής, ηθικά επιβεβλημένη και πολιτικά εφικτή. Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει να προβεί άμεσα στα εξής: πρώτον, στην αυτόματη και αναδρομική αναγνώριση όλων των πτυχίων ΤΕΙ — ανεξαρτήτως έτους αποφοίτησης — ως πανεπιστημιακών τίτλων σπουδών· δεύτερον, στην ένταξη όλων των πτυχιούχων ΤΕΙ στην κατηγορία ΠΕ με πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα· τρίτον, στην κατάργηση του αναχρονιστικού όρου «κατηγορία ΤΕ» από το σύνολο της νομοθεσίας για το δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα· και τέταρτον, στην αυτόματη επανακατάταξη όσων υπηρετούν ήδη στο δημόσιο με πλήρη αναδρομική ισχύ ως προς τους μισθολογικούς και βαθμολογικούς συνεπαγόμενους. Δεν χρειάζονται νέες εξετάσεις, νέες αιτήσεις, νέοι έλεγχοι ισοτιμίας. Τα ιδρύματα έχουν ήδη αξιολογηθεί και αναγνωριστεί από την ίδια την πολιτεία ως ισοδύναμα πανεπιστημίων. Αυτό που απαιτείται τώρα είναι απλώς η συνέπεια.

Συμπέρασμα: Έκκληση στην Ελληνική Πολιτεία για Άμεση Δράση

Η Ελληνική Πολιτεία δεν μπορεί να συνεχίζει να αντιμετωπίζει επιφανειακά ή αδιάφορα και με τεράστια καθυστέρηση εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας, ενώ ταυτόχρονα έχει ουσιαστικά αναγνωρίσει το ακαδημαϊκό ισοδύναμο των σπουδών τους. Η αδράνεια δεν είναι ουδετερότητα — είναι επιλογή. Και η επιλογή αυτή, κάθε μέρα που περνά, κοστίζει σε αξιοπρέπεια, σε επαγγελματικά δικαιώματα και σε κοινωνική δικαιοσύνη. Το Ελληνικό Κοινοβούλιο, η Κυβέρνηση και κάθε αρμόδιος φορέας οφείλουν να αναλάβουν την ευθύνη τους. Η νομοθετική ρύθμιση για την πλήρη και αναδρομική αναγνώριση των πτυχίων ΤΕΙ δεν είναι χάρη — είναι υποχρέωση. Και η ώρα να εκπληρωθεί είναι τώρα.

Εμμανουήλ Χρύσης, BBA, MSc Ed., ΠΕ80 Οικονομίας
Πτυχιούχος Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ τάξης
Μέλος Δ.Σ. Ανεξάρτητου Συλλόγου Αποφοίτων ΤΕΙ
Υπεύθυνος Τομέα Δωδεκανήσου
Τηλ. επικοινωνίας: 2241066304, Κιν.: 6946283008 (Viber – WhatsApp – Telegram)