Γράφει ο Γεώργιος Δ. Δρόσος,
Ταξίαρχος ε.α.
Τριάντα χρόνια μετά την “κρίση των Ιμίων“, ένα από τα πλέον καθοριστικά και τραυματικά επεισόδια της σύγχρονης ελληνοτουρκικής ιστορίας μετά το 1974, η μεγάλη τηλεοπτική έρευνα του Αλέξη Παπαχελά, που προβλήθηκε από τον ΣΚΑΪ την Τετάρτη και την Πέμπτη 21 και 22 Ιανουαρίου 2026, επανέφερε στο προσκήνιο γεγονότα, αποφάσεις, παραλείψεις και –κυρίως– ανθρώπους που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή εκείνων των δραματικών ημερών. Το ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε σε δύο επεισόδια με τίτλο «Ίμια: 30 χρόνια μετά» δεν αποτέλεσε απλώς μια αναδρομή, αλλά μια εις βάθος καταγραφή μαρτυριών από πρωταγωνιστές της εποχής,πολιτικούς και στρατιωτικούς οι οποίοι για πρώτη φορά μίλησαν ανοιχτά, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές του παρασκηνίου.
Αφορμή για το παρόν δημοσίευμα στάθηκε η παρουσία στο ντοκιμαντέρ του Αντιστράτηγου ε.α. Αθανάσιου Νικολοδήμου, τότε Ταξίαρχου και Διοικητή της 80 Ανώτερης Διοίκησης Ταγμάτων Εθνοφυλακής (80 ΑΔΤΕΑ) κατά την κρίσιμη περίοδο 1995-1996. Πρόκειται για έναν αξιωματικό με μακρά και πολυσχιδή διαδρομή, ο οποίος, τρεις δεκαετίες μετά τα γεγονότα, μίλησε δημόσια –για πρώτη φορά σε τηλεοπτικό μέσο– για την κρίση των Ιμίων από καθαρά στρατιωτική σκοπιά, με νηφαλιότητα, ακρίβεια και βαθιά γνώση του αντικειμένου.
Η προσωπική μου σχέση με τον στρατηγό Αθανάσιο Νικολοδήμο δεν είναι απλώς τυπική ή υπηρεσιακή. Είχα την τύχη, τη χαρά και την τιμή να συνυπηρετήσω υπό τις άμεσες διαταγές του δύο φορές, σε εξαιρετικά κρίσιμες περιόδους για τη χώρα. Η πρώτη ήταν το 1987, στην 107 Μοίρα Πυροβολικού στο Πρωτοκλήσι Έβρου, όταν εκείνος ήταν Διοικητής και εγώ Υποδιοικητής. Ήταν η περίοδος της σοβαρής ελληνοτουρκικής κρίσης του Μαρτίου 1987, με αφορμή την έξοδο του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «ΣΙΣΜΙΚ 1 – Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο. Η δυναμική αντίδραση της τότε κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου και η γενική κινητοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων οδήγησαν τελικά στην ακύρωση της τουρκικής ενέργειας.
Η δεύτερη φορά ήταν στην Κω, στην 80 ΑΔΤΕΑ, την περίοδο 1995-1996, όταν υπηρετούσα ως Διευθυντής του 3ου Επιτελικού Γραφείου, με βαθμό Αντισυνταγματάρχη, και Διοικητή τον Ταξίαρχο τότε Αθανάσιο Νικολοδήμο. Κατά την “κρίση των Ιμίων” έζησα και βίωσα, στιγμή προς στιγμή, όλα τα γεγονότα από στρατιωτικής πλευράς, από τη θέση του υπεύθυνου της λειτουργίας της Αίθουσας Επιχειρήσεων της 80 ΑΔΤΕΑ. Όλες οι κατευθύνσεις, οδηγίες, εντολές και αποφάσεις έφεραν τη σφραγίδα του Διοικητή μας Ταξίαρχου Νικολοδήμου . Αργότερα, την περίοδο 1997-1998, όταν υπηρετούσα ως Επιτελάρχης στην ίδια Διοίκηση, ο Αθανάσιος Νικολοδήμος με το βαθμό του Αντιστρατήγου, υπήρξε εκ νέου προϊστάμενός μου, αυτή τη φορά ως Διοικητής της ΑΣΔΕΝ.
Ο Αντιστράτηγος Νικολοδήμος υπήρξε ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές της κρίσης από στρατιωτικής πλευράς, καθώς η 80 ΑΔΤΕΑ είχε στη ζώνη ευθύνης της τις δύο μικρονησίδες των Ιμίων (Λιμνιά). Η δημόσια τοποθέτησή του στο ντοκιμαντέρ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται να συμπληρώσει και να φωτίσει όσα είχε ήδη καταγράψει στο βιβλίο του «Καταιγίδα στο Αιγαίο: Το χρονικό της κρίσης των Ιμίων – Η 80 ΑΔΤΕΑ επί ποδός πολέμου», το οποίο εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2022. Σε 175 σελίδες, ο συγγραφέας καταθέτει με λεπτομέρεια τις προσωπικές του εμπειρίες, τις εισηγήσεις της Διοίκησης της Κω προς τα ανώτερα κλιμάκια, καθώς και τις στρατιωτικές πρωτοβουλίες που επιχειρήθηκαν για την αποτροπή της κρίσης.
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η κριτική του ως προς τη διαχείριση της κρίσης από τα ανώτερα στρατιωτικά και πολιτικά κλιμάκια, επισημαίνοντας ότι οι αποφάσεις άλλαζαν διαρκώς, χωρίς ενιαίο σχεδιασμό και –το κυριότερο– χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι εισηγήσεις των τοπικών διοικήσεων που είχαν άμεση γνώση της κατάστασης στο πεδίο. Η 80 ΑΔΤΕΑ, όπως αναφέρεται στο βιβλίο, είχε προειδοποιήσει έγκαιρα ότι η απουσία στρατιωτικής παρουσίας στη Δυτική Ίμια θα μπορούσε να οδηγήσει σε τετελεσμένα γεγονότα.
Σημαντικό μέρος του έργου αφιερώνεται στη μνήμη των τριών αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού που έπεσαν στο καθήκον εκείνη τη νύχτα: του Υποπλοιάρχου Χριστόδουλου Καραθανάση, κυβερνήτη του ελικοπτέρου, του Υποπλοιάρχου Παναγιώτη Βλαχάκου, συγκυβερνήτη, και του Αρχικελευστή Έκτορα Γιαλοψού. Παράλληλα, το βιβλίο είναι αφιερωμένο στο σύνολο του προσωπικού της 80 ΑΔΤΕΑ: Επιτελείο, Διοικητές, Αξιωματικούς, Υπαξιωματικούς, Οπλίτες, Εφέδρους και Εθνοφύλακες. Κυκλοφόρησε σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων και διανεμήθηκε δωρεάν, ενώ το καλοκαίρι του 2025 ακολούθησε δεύτερη έκδοση με την ευγενική προσφορά της Αστικής Εταιρείας «Ιπποκράτης».
Ωστόσο, από όσα ειπώθηκαν στο ντοκιμαντέρ, ξεχωρίζει και αξίζει ιδιαίτερης προβολής η επαινετική αναφορά του Αντιστράτηγου Νικολοδήμου στους Καλύμνιους εφέδρους και εθνοφύλακες. Μια αναφορά που δεν αποτελεί απλώς μια φιλοφρόνηση, αλλά μια αυθεντική μαρτυρία για το ήθος, τον πατριωτισμό και τη συλλογική στάση μιας τοπικής κοινωνίας σε ώρες εθνικής δοκιμασίας.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, γύρω στις 11:00 τέθηκε η 80 ΑΔΤΕΑ σε γενική επιφυλακή και δόθηκε η διαταγή για επιστράτευση της τοπικής εφεδρείας. Κλήθηκαν άμεσα οι τοπικές αρχές –δήμαρχος, λιμενικό, αστυνομία– ώστε να επιδοθούν τα Φύλλα Ατομικής Πρόσκλησης σε όλη τη ζώνη ευθύνης. Εκείνο όμως που εντυπωσίασε βαθιά τον Διοικητή ήταν η αυθόρμητη και μαζική προσέλευση, κυρίως των Καλυμνίων εθνοφυλάκων. Όπως είπε αυτολεξεί, “ήταν τέτοια η προθυμία και των εφέδρων αλλά κυρίως των εθνοφυλάκων, κυρίως των Καλυμνίων, οι οποίοι διακρίνονται έτσι για το υψηλό πατριωτισμό τους, τη λεβεντιά τους θα έλεγα, οι οποίοι ήρθαν όχι αυτοί οι οποίοι έπρεπε, αλλά περισσότεροι να καταγούν, διότι το είχαν πάρει έτσι πολύ πατριωτικά το θέμα“
Παραθέτουμε video με το σχετικό απόσπασμα:
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από τα επίσημα στοιχεία που παρατίθενται στο βιβλίο του. Παρά τις εξαιρετικά δυσμενείς καιρικές συνθήκες τη νύχτα της 30ής προς 31η Ιανουαρίου 1996 –καταρρακτώδη βροχή, ισχυρούς ανέμους, τρικυμιώδη θάλασσα και σχεδόν μηδενική ορατότητα– η προσέλευση των εφέδρων και εθνοφυλάκων υπήρξε άμεση και συγκινητική. Από τα 4.695 Φύλλα Ατομικής Πρόσκλησης προς επιστράτους της τοπικής εφεδρείας, μέχρι τις 6 το πρωί είχαν επιδοθεί 1.400 και σχεδόν στο σύνολό τους οι προσκληθέντες παρουσιάστηκαν. Στα Τάγματα Εθνοφυλακής της Ζώνης Ευθύνης της 80 ΑΔΤΕΑ, από τους 1.332 προσκληθέντες εθνοφύλακες, προσήλθαν 1.024, ποσοστό 77%, εξαιρετικά υψηλό για τα δεδομένα αιφνιδιαστικής επιστράτευσης.
Η στάση αυτή των Καλυμνίων αποτελεί ζωντανή απόδειξη ότι, πέρα από σχεδιασμούς και επιτελικές αναλύσεις, η άμυνα της χώρας στηρίζεται τελικά στον ανθρώπινο παράγοντα. Στον άνθρωπο και στο φρόνημά του. Και ακριβώς αυτή τη διάσταση ανέδειξε με ειλικρίνεια και σεβασμό ο Αντιστράτηγος Αθανάσιος Νικολοδήμος, ένας αξιωματικός με βαθιά επιχειρησιακή γνώση, πλούσια εμπειρία, αλλά και έντονο αίσθημα ευθύνης απέναντι στην ιστορική μνήμη.
Με το παράδειγμά του, τόσο μέσα από τη δημόσια μαρτυρία του όσο και μέσα από το βιβλίο του, ο στρατηγός Νικολοδήμος δεν καταγράφει απλώς το παρελθόν. Υπενθυμίζει ότι τα ιστορικά διδάγματα της κρίσης των Ιμίων παραμένουν επίκαιρα, ιδίως σε μια περίοδο που η Τουρκία επιμένει στη θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Και ταυτόχρονα, τιμά εκείνους που, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, στάθηκαν έτοιμοι να υπερασπιστούν την πατρίδα, χωρίς δεύτερη σκέψη.
Κλείνοντας παραθέτουμε ένα σύντομο βιογραφικό του
Ο Αντιστράτηγος ε.α. Αθανάσιος Νικολοδήμος γεννήθηκε στο χωριό Γαρδίκι Ομιλαίων του Νομού Φθιώτιδας. Εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων το 1962 και αποφοίτησε το 1966 ως Ανθυπολοχαγός Πυροβολικού, ενώ υπηρέτησε και στην Αεροπορία Στρατού.
Φοίτησε σε όλα τα Σχολεία του Όπλου του, καθώς και σε άλλα Σχολεία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Είναι απόφοιτος της Ανωτάτης Σχολής Πολέμου, της Σχολής Εθνικής Άμυνας της Ελλάδας και της Ακαδημίας Πολέμου της Γερμανίας.
Κατά τη διάρκεια της Στρατιωτικής του σταδιοδρομίας, υπηρέτησε σε πολλές και σημαντικές θέσεις ως Επιτελής και Διοικητής σε Επιτελεία, Μονάδες, Συγκροτήματα, Σχηματισμούς και στο Γενικό Επιτελείο Στρατού, (Επιτελής στο γραφείο του Α/ΓΕΣ, Διευθυντής Επιχειρήσεων, Επιτελάρχης Μεραρχίας, και 1ης Στρατιάς, Διοικητής Υπομονάδων, Μονάδων, Διοικήσεως Πυροβολικού, Ταξιαρχίας, Μεραρχίας, ΑΣΔΕΝ, Σχολής Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ), και Α΄Υπαρχηγός ΓΕΣ.
Από το 2002 μέχρι και το 2006 διατέλεσε Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ) στην Κύπρο.
Πηγη: https://kalymnos-news.gr/
