Το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, στις 18:00, η αυλή του ΕΠΑΛ Κω μεταμορφώνεται σε χώρο παρατήρησης και γνώσης. Μαθητές και εκπαιδευτικοί θα έχουν την ευκαιρία να γνωριστούν με τον νυχτερινό ουρανό μέσα από το κατοπτρικό τηλεσκόπιο του ΕΚΦΕ Κω, σε μια εκδήλωση που σκοπό έχει την παρατήρηση ενός σπάνιου ουράνιου φαινομένου, τη σύνοδο – ευθυγράμμιση έξι πλανητών. Ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας θα εμφανίζονται ευθυγραμμισμένοι κατά μήκος του ουράνιου θόλου, προσφέροντας μια μοναδική ευκαιρία για μελέτη και στοχασμό. Η δράση είναι ανοιχτή στο κοινό.
Από τον Μύθο στην Αστροφυσική
Καθώς ο ήλιος χαμηλώνει, το δειλινό βάφει τον ορίζοντα με τις τελευταίες πορφυρές και χρυσές ανταύγειες, δίνοντας σταδιακά τη θέση του στο βαθύ μπλε της νύχτας. Σε αυτό το μεταίχμιο φωτός και σκότους, στον ουρανό θα κυριαρχήσει ο Ωρίωνας. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ωρίωνας ήταν ένας γιγαντόσωμος κυνηγός που η ύβρις του (καυχήθηκε ότι μπορούσε να εξοντώσει κάθε ζώο και θηρίο πάνω στη Γη) προκάλεσε την οργή της Γαίας, η οποία έστειλε έναν σκορπιό για να τον θανατώσει. Στην αστροφυσική, τα πιο γνωστά αστέρια του αστερισμού του Ωρίωνα είναι ο Ρίγκελ και ο Μπετελγκέζ και δείχνονται στην εικόνα που ακολουθεί. Ο πρώτος ένας μπλε υπεργίγαντας που απέχει 860 έτη φωτός είναι το πόδι του κυνηγού, ενώ ο δεύτερος ένας ερυθρός υπεργίγαντας που απέχει 650 έτη φωτός είναι ο ώμος του. Η παρατήρησή τους είναι μια παρατήρηση στο παρελθόν, υπενθυμίζοντάς μας ότι το σύμπαν είναι ένα ζωντανό αρχείο χρόνου.
Το Τηλεσκόπιο του Γαλιλαίου: Ανατρέποντας το Σύμπαν
Η βραδιά θα εστιάσει ιδιαίτερα στην Αφροδίτη, τον Δία και τον Κρόνο, τους πλανήτες που πριν από τέσσερις αιώνες επέτρεψαν στον Γαλιλαίο να αλλάξει την πορεία της ανθρώπινης σκέψης.
- Αφροδίτη (Αποσπερίτης & Αυγερινός): Η θεά της ομορφιάς κρύβει πίσω από το λαμπρό της φως την απόδειξη του ηλιοκεντρικού συστήματος. Ο Γαλιλαίος παρατήρησε τις φάσεις της και διαπίστωσε ότι η φαινόμενη διάμετρός της αυξάνεται όταν η φωτισμένη φάση μικραίνει. Αυτό απέδειξε ότι ο πλανήτης άλλοτε πλησιάζει και άλλοτε απομακρύνεται από τη Γη, κάτι αδύνατο για το γεωκεντρικό μοντέλο.
- Δίας: Ο βασιλιάς των θεών αποκάλυψε στον Γαλιλαίο τέσσερις φωτεινές κουκκίδες. (Εάν δεν έχουμε σύννεφα στον ουρανό θα δούμε τους τρεις δορυφόρους την Ιω και τον Γανυμήδη από τη μια και την Καλλιστώ από την άλλη). Παρατηρώντας τη συστηματική μεταβολή της θέσης τους, ο Γαλιλαίος κατάλαβε ότι δεν ήταν άστρα του υποβάθρου, αλλά δορυφόροι που περιφέρονταν γύρω του. Ήταν το πρώτο ισχυρό πλήγμα κατά του γεωκεντρικού μοντέλου, επιβεβαιώνοντας τον Αρίσταρχο και τον Κοπέρνικο: δεν περιφέρονται όλα τα σώματα γύρω από τη Γη.
- Κρόνος: Ο θεός του χρόνου προκάλεσε αρχικά σύγχυση στον Γαλιλαίο, ο οποίος τον περιέγραψε ως αντικείμενο «σχηματισμένο από τρία άστρα». Λόγω της χαμηλής ανάλυσης του τηλεσκοπίου του, οι δακτύλιοι εμφανίζονταν σαν δύο φωτεινοί λοβοί εκατέρωθεν του πλανήτη.
Ακόμη και η Σελήνη (θα είναι και αυτή παρούσα στον ουρανό) έπαιξε τον ρόλο της, καθώς ο Γαλιλαίος παρατήρησε ότι η γραμμή διαχωρισμού φωτός και σκότους (terminator) ήταν διακεκομμένη, αποδεικνύοντας ότι η επιφάνειά της δεν ήταν τέλεια, αλλά ορεινή με κορυφές και κοιλάδες, ακριβώς όπως η Γη.
Η Ποίηση στον Σείριο και η Ιστορία του Περσέα
Παράλληλα με την παρατήρηση, θα παρουσιαστεί σε ψηφιακή μορφή η ιστορία αγάπης «Περσέας και Ανδρομέδα», ενώ στον ορίζοντα θα ανατείλει ο Σείριος.
Στο Σείριο υπάρχουνε παιδιά
ποτέ δε βάλαν έγνοια στην καρδιά
δεν είδανε πολέμους και θανάτους
και πάνω απ’ τη γαλάζια τους ποδιά
φοράν τις Κυριακές τα γιορτινά τους
Τις νύχτες που κοιτάν τον ουρανό
ένα άστρο σαν φτερό θαλασσινό
παράξενα παιδεύει το μυαλό τους
τους φαίνεται καράβι μακρινό
και πάνε και ρωτάν το δάσκαλό τους
Αυτή τους λέει παιδιά μου είναι η γη
του σύμπαντος αρρώστια και πληγή
εκεί τραγούδια λένε γράφουν στίχους
κι ακούραστοι του ονείρου κυνηγοί
κεντάνε με συνθήματα τους τοίχους
Στο Σείριο δακρύσαν τα παιδιά
και βάλαν από κείνη τη βραδιά
μιαν έγνοια στη μικρούλα τους καρδιά
«Στον Σείριο υπάρχουνε παιδιά, Λόρκα, Γκάτσος, Χατζιδάκις». Όχι ως αστρονομική υπόθεση, αλλά ως ποιητική και παιδαγωγική δήλωση. Ως υπενθύμιση ότι ο άνθρωπος ανέκαθεν προβάλλει στον ουρανό ό,τι πολυτιμότερο διαθέτει: την αθωότητα, τη φαντασία, την ελπίδα.
Ο ουρανός είναι κοινός για όλους. Και κάθε φορά που τον παρατηρούμε μαζί, μαθαίνουμε όχι μόνο για τα άστρα, αλλά και για τη θέση μας μέσα στο Σύμπαν. Ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο νόημα της βραδιάς: να αντιληφθούμε ότι ο ουρανός ήταν πάντοτε ένας καθρέφτης του ανθρώπου. Ένας τόπος όπου η επιστήμη, η μυθολογία και η εκπαίδευση συνυπάρχουν. Όσο θα υπάρχουν παιδιά που σηκώνουν το βλέμμα προς τα πάνω, ο Σείριος θα συνεχίζει να φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε να βλέπουμε τον κόσμο.
Πετρίδης Παναγιώτης
Σάββατο 28 Φεβρουαρίου | 18:00 | Αυλή ΕΠΑΛ Κω | Εκδήλωση ανοιχτή στο κοινό
