Θεοφάνης Μαλκίδης
Το Κουρδικό ζήτημα στα χρόνια του πολέμου
«Στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, ο οποίος τούτες τις ημέρες του 1985 μίλησε στον ΟΗΕ για το Κουρδικό ζήτημα»
1.Οι Κούρδοι από την Τουρκία έως το Ιράν
Με την έναρξη του ένοπλου αγώνα στην Τουρκία από τους Κούρδους το 1984, με τη δολοφονία χιλιάδων Κούρδων στο Ιράκ στα τέλη της δεκαετίας του 1980, με την εξολόθρευση των Κούρδων της Συρίας από τις τουρκοχρηματοδοτούμενες οργανώσεις, αλλά και με την εμφάνιση του Κουρδικού παράγοντα του Ιράν, μετά την αμερικανοισραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, το κουρδικό ζήτημα είναι ξανά στο προσκήνιο
Η σύλληψη του Αμπντουλάχ Οτσαλάν το 1999 από την Τουρκία, δυστυχώς και με την εμπλοκή της Ελλάδας(…), δημιούργησε νέα δεδομένα για το μέλλον του κουρδικού ζητήματος, δεδομένα που αναδείχθηκαν πιο έντονα μετά την αμερικανική στρατιωτική παρουσία το 2003 και τη οικοδόμηση της ομόσπονδης κουρδικής κρατικής δομής στο Ιράκ. Ταυτόχρονα μετά από πίεση της διεθνούς δημοκρατικής κοινότητας για τη μετατροπή της θανατικής ποινής του Οτσαλάν σε ισόβια κάθειρξη, ολοένα και περισσότερες φωνές σε όλο τον κόσμο, ακόμη και στην Τουρκία ζητούν πολιτική λύση για το Κουρδικό, δίνοντας νέες προοπτικές για το μέλλον.
Το Κουρδικό ζήτημα αποτελεί μία πολύ σημαντική παράμετρος της περιοχής που περιλαμβάνει την Τουρκία, το Ιράκ, τη Συρία όπου η Τουρκία έχει εισβάλλει και βομβαρδίζει, μαζί με τους συνεργάτες της, λουρδικούς στόχους, αλλά πλέον και στο Ιράν.
Οι Κούρδοι αποτελούν ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού στα παραπάνω κράτη και η παρουσία τους αδιάλειπτη εδώ και χιλιάδες χρόνια, δοκιμάζεται συνεχώς από ατιμώρητες Γενοκτονίες, χωρίς όμως να έχουν σταματήσει την απελευθερωτική τους προσπάθεια, την αντίσταση στο αφανισμό στην Τουρκία, στη Συρία, στο Ιράν, δεδομένα που συγκροτούν προϋποθέσεις υλοποίησης δημιουργίας Κουρδικού κράτους, του οράματος δηλαδή εκατομμυρίων Κούρδων σε όλον τον πλανήτη.
- Οι Κούρδοι στο Ιράν
Οι εξελίξεις στο Ιράν μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 έχουν τοποθετήσει τον κουρδικό παράγοντα στο επίκεντρο της στρατιωτικής και πολιτικής εξίσωσης. Οι Κούρδοι του Ιράν, οι οποίοι έχουν ιστορικά αντιπολιτευτική δράση κατά της Τεχεράνης, έχοντας στενές σχέσεις τόσο με τους Κούρδους της Τουρκίας, όσο και με τον αμερικανικό παράγοντα, αναδεικνύονται πλέον σε πιθανή «επίγεια αιχμή του δόρατος» της επιχείρησης.
Μετά την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ και το πλήγμα στην ηγεσία της χώρας, οι κουρδικές οργανώσεις έχουν περάσει στην αντεπίθεση και σύμφωνα με αναφορές των τελευταίων 24ώρων, εκατοντάδες έως και χιλιάδες Κούρδοι μαχητές έχουν αρχίσει να διεισδύουν στο δυτικό Ιράν από το Βόρειο Ιράκ, κάτι που οι ίδιοι βεβαίως διαψεύουν.
Στο πολιτικό επίπεδο, λίγες ημέρες πριν την επίθεση και συγκεκριμένα στις 22 Φεβρουαρίου 2026, πέντε μεγάλες οργανώσεις (PDKI, PJAK, PAK κ.α.) σχημάτισαν τον «Συνασπισμό Πολιτικών Δυνάμεων του Ιρανικού Κουρδιστάν» με στόχο την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος και την απόκτηση αυτονομίας. Παράλληλα στοχεύουν στη δημιουργία ενός «δεύτερου (εσωτερικού) μετώπου» στα δυτικά, που θα αναγκάσει τους Φρουρούς της Επανάστασης να διασπάσουν τις δυνάμεις τους, αποδυναμώνοντας την άμυνα σε κεντρικές πόλεις όπως η Τεχεράνη και το Ισφαχάν.
- Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ
Η υποστήριξη των Κούρδων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται να αποτελεί βασικό πυλώνα του σχεδίου για την «επόμενη μέρα» και παρά τις επίσημες διαψεύσεις από τον Λευκό Οίκο, αναφορές δείχνουν ότι η υπάρχουν σχέσεις με τις κουρδικές ομάδες του Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ φέρονται έτοιμες να παρέχουν στρατιωτική υποστήριξη σε περίπτωση που οι κουρδικές δυνάμεις εδραιώσουν προγεφυρώματα εντός της ιρανικής επικράτειας.
Από την άλλη πλευρά το ιρανικό καθεστώς, μετά το σοκ των αρχικών πληγμάτων, αντιδρά βίαια με βομβαρδισμούς στο Ιρακινό Κουρδιστάν, με drones και πυραύλους κατά στρατοπέδων και προσφυγικών καταυλισμών στο Βόρειο Ιράκ ( Κοϊσαντζάκ), κατηγορώντας τους Κούρδους ως «πράκτορες της Δύσης».
Ταυτόχρονα στις κουρδικές επαρχίες του Ιράν ( Σαναντάζ) η ένταση είναι στα ύψη, με τον Ιρανικό στρατό να προειδοποιεί για αμείλικτη στάση απέναντι σε κουρδικές «αποσχιστικές κινήσεις».
4.Η Τουρκία και ο Κουρδικός γόρδιος δεσμός
Η ενεργοποίηση του κουρδικού παράγοντα (και) στο Ιράν ανοίγει τον «ασκό του Αιόλου» τόσο για τη χώρα όσο και για ολόκληρη την περιοχή όπου υπάρχει πολυάριθμη κουρδική παρουσία. Ειδικότερα, στο Ιράν η κουρδική εξέγερση θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν γενικευμένο και χαοτικό εμφύλιο πόλεμο εντός της χώρας, ενώ στο γειτονικό Ιράκ όπου υπάρχει η ντε φάκτο εξουσία των Κούρδων, η κυβέρνηση της Βαγδάτης βρίσκεται σε δύσκολη θέση, προσπαθώντας να διατηρήσει την ουδετερότητα, ενώ το έδαφός της χρησιμοποιείται ως βάση εξόρμησης των Κούρδων.
Εκεί όμως που υπάρχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι οι επιπτώσεις της γενικευμένης ένοπλης και πολιτικής παρουσίας των Κούρδων στην Τουρκία. Η Άγκυρα παρακολουθεί με εξαιρετική ανησυχία, φοβούμενη ότι η ενίσχυση των Κούρδων του Ιράν θα αναζωπυρώσει το κουρδικό ζήτημα στο δικό της έδαφος.
Οι ιστορικά τεταμένες σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και των Κούρδων του Ιράν (κυρίως με το PJAK το οποίο θεωρείται βραχίονας του ΡΚΚ) επανέρχονται, καθώς η Άγκυρα θεωρεί κάθε κουρδική κίνηση για αυτονομία στα σύνορά της ως υπαρξιακή απειλή. Παρά το γεγονός ότι το PKK ξεκίνησε διαδικασία αφοπλισμού και διάλυσης στην Τουρκία το 2025, οι κουρδικές ομάδες στο Ιράν, οι οποίες όπως αναφέραμε, διατηρούν στενές σχέσεις με το PKK, παραμένουν ένοπλες και ενεργές. Η Τουρκία εμφανίζεται εξοργισμένη με τις αναφορές ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ενισχύουν στρατιωτικά τους Κούρδους του Ιράν για να τους χρησιμοποιήσουν ως χερσαία δύναμη κατά της Τεχεράνης.
Η Τουρκία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι αν οι Κούρδοι στο Ιράν αποκτήσουν μόνιμο έλεγχο εδαφών, η Άγκυρα μπορεί να επέμβει στρατιωτικά εντός του ιρανικού εδάφους για να δημιουργήσει «ζώνη ασφαλείας»,δηλαδή να υλοποιήσει άλλη μία Γενοκτονία, όπως έκανε στη Συρία. Η Τουρκία τη στιγμή αυτή βρίσκεται ανάμεσα σε Συμπληγάδες Πέτρες: Από τη μία, ως σύμμαχος του ΝΑΤΟ (που βρίσκεται σε σύγκρουση με το Ιράν) και από την άλλη, προτιμά ένα σταθερό Ιράν παρά ένα διαμελισμένο κράτος με μια ισχυρή κουρδική οντότητα στα ανατολικά της σύνορα. Με άλλα λόγια επαναλαμβάνει το ρόλο του «επιτήδειου ουδέτερου» που τόσο καλά έπαιξε σε πολεμικές περιόδους προσδοκώντας πολλαπλά κέρδη και οφέλη. Μόνο που τώρα οι Κούρδοι ξέρουν καλά την ιστορία….
Η συνέντευξη του Θεοφάνη Μαλκίδη στο ραδιοφωνικό σταθμό Creta one
