Η πραγματογνωμοσύνη δύο αρχιφυλάκων πυροτεχνουργών αποτυπώνει τι βρέθηκε στο σημείο της έκρηξης, πού ήταν τοποθετημένοι οι δύο στρατιωτικοί και πώς περιγράφεται ο τρόπος πυροδότησης
Πέντε μήνες μετά την τραγωδία στο πεδίο βολής «Μονοδένδρι» στ᾽Αφάντου, το περιεχόμενο της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης που συντάχθηκε για λογαριασμό του Αστυνομικού Τμήματος Αρχαγγέλου έρχεται στο φως και ανοίγει νέο κεφάλαιο στη διερεύνηση.
Η υπόθεση αφορά το δυστύχημα της 26ης Νοεμβρίου 2025, που στοίχισε τη ζωή του 19χρονου ΕΠΟΠ Γεώργιου-Ραφαήλ Γαλυφιανάκη και άφησε σοβαρά τραυματισμένο, ακρωτηριασμένο και για εβδομάδες σε κρίσιμη κατάσταση τον 39χρονο ΕΠΟΠ επιλοχία Μιχάλη Βαρδάρη. Παράλληλα, αποκαλύπτονται για πρώτη φορά στοιχεία από τις καταθέσεις μαρτύρων που σχηματίζουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το τι συνέβη στο πεδίο βολής εκείνο το πρωί.
Το πρωί της 26ης Νοεμβρίου: η μεταφορά, η διάταξη και η στιγμή της έκρηξης
Σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατικής», ο υπολοχαγός που ήταν αξιωματικός βολής της ημέρας κατέθεσε ότι η μεταφορά των πυρομαχικών από την Κάλαθο στο πεδίο βολής Μονοδενδρίου στ’ Αφάντο πραγματοποιήθηκε με 2 οχήματα, ένα για τα πυρομαχικά και ένα φοριοφόρο.
Τα πυρομαχικά είχαν παραδοθεί στους πυροτεχνουργούς σε 3 ξύλινα κιβώτια που περιείχαν συνολικά 80 χειροβομβίδες: 50 αμυντικού τύπου και 30 επιθετικού. Η ευθύνη ελέγχου ανήκε στους πυροτεχνουργούς της 95 ΤΥΠΕΘ σύμφωνα με το δικό τους πρωτόκολλο.
Κατά τον ίδιο αξιωματικό, η ενημέρωση του προσωπικού γινόταν σε διάταξη σχήματος Π όταν ακούστηκε ο δυνατός κρότος. Ενδιάμεσα υπήρχαν οχήματα που έκοβαν την οπτική επαφή με το σημείο ελέγχου των πυρομαχικών.
Ο αξιωματικός βολής κινήθηκε άμεσα στο επίκεντρο της έκρηξης, όπου διαπίστωσε τον ακρωτηριασμό στο δεξί χέρι του ενός πυροτεχνουργού και εντόπισε τον δεύτερο στο έδαφος λίγα μέτρα πίσω από το όχημα.
Άλλοι μάρτυρες επιβεβαιώνουν ότι οι βολές δεν είχαν αρχίσει και ότι η επιθεώρηση των χειροβομβίδων βρισκόταν σε εξέλιξη όταν σημειώθηκε η έκρηξη. Οι αφηγήσεις συγκλίνουν ότι η ομάδα εκπαίδευσης στάθηκε σε απόσταση περίπου 50 μέτρων στους πρόποδες λοφίσκου, ενώ αξιωματικοί και υγειονομικό προσωπικό κινήθηκαν αμέσως προς το σημείο. Κανείς από τους εκπαιδευόμενους, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, δεν είδε την κρίσιμη στιγμή της ανάφλεξης, ακριβώς λόγω της παρεμβολής των οχημάτων που απέκρυπταν την οπτική επαφή με τους πυροτεχνουργούς.
Οι πρώτες βοήθειες, οι δευτερεύοντες κίνδυνοι και ο εξοπλισμός που απουσίαζε
Η ανταπόκριση μετά την έκρηξη ήταν άμεση. Μέσα σε 10 λεπτά σφραγίστηκαν τα βασικά τραύματα, τέθηκε σε κίνηση η μεταφορά και δόθηκε διαταγή απομάκρυνσης των κιβωτίων με τις χειροβομβίδες για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο δεύτερης έκρηξης. Ένας ανθυπολοχαγός μαζί με γιατρό παρείχαν πρώτες βοήθειες στον ακρωτηριασμένο, ενώ κλήθηκε και δεκανέας ως ενισχυτική παρουσία. Πυροσβεστικό όχημα βρισκόταν σε απόσταση 150 μέτρων από το σημείο.
Αξιωματικός κατέγραψε περίπου 4 χειροβομβίδες εκτός κιβωτίων μέσα στη θήκη τους δίπλα στο όχημα, οι οποίες δεν προσεγγίστηκαν για λόγους ασφαλείας.
Κρίσιμη πτυχή των καταθέσεων, σύμφωνα με τις πληροφορίες, είναι η διαπίστωση ότι οι πυροτεχνουργοί δεν έφεραν προστατευτικό εξοπλισμό κατά τη διάρκεια της επιθεώρησης των χειροβομβίδων. Το εύρημα αυτό αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα κεντρικά ζητήματα της περαιτέρω διερεύνησης, καθώς άπτεται απευθείας των πρωτοκόλλων ασφαλείας που ίσχυαν για τη συγκεκριμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα.
Το συνεργείο, η εντολή και το χρονικό της πραγματογνωμοσύνης
Η πραγματογνωμοσύνη ανατέθηκε σε δύο αρχιφύλακες ανιχνευτές-εξουδετερωτές αυτοσχεδίων βομβών και εκρηκτικών μηχανισμών της Ομάδας Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών της Υποδιεύθυνσης Ασφαλείας Ρόδου.
Το συνεργείο κλήθηκε από την τότε Διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος Αρχαγγέλου, και έφτασε στο πεδίο βολής περί ώρα 14:00, τέσσερις ώρες μετά την έκρηξη. Η συλλογή στοιχείων εκτάθηκε έως τις 13 Δεκεμβρίου 2025 και η έκθεση ολοκληρώθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2025.
Τι βρέθηκε στο σημείο: το πλήρες ευρεθέν υλικό
Στο σημείο της έκρηξης, οι πραγματογνώμονες εντόπισαν και κατέγραψαν αναλυτικά το σύνολο του εκρηκτικού υλικού. Βρέθηκαν 23 αμυντικές χειροβομβίδες τύπου Μ26 Α1 μέσα στον φορέα τους, χωρίς την ταινία ασφαλείας. Από αυτές, οι τρεις δεν έφεραν το προστατευτικό αφρολέξ στον πυροδοτικό μηχανισμό και οι 11 εμφάνιζαν εμφανή σημάδια από θραύσματα έκρηξης. Ένα ξύλινο κυτίο περιείχε 25 επιπλέον αμυντικές χειροβομβίδες Μ26 Α1, εκ των οποίων ένας φορέας δεν έφερε ταινία ασφαλείας και δύο φορείς εμφάνιζαν ίχνη θραυσμάτων. Εντοπίστηκε επίσης μία μεμονωμένη αμυντική χειροβομβίδα Μ26 Α1 με εμφανή σημάδια έκρηξης στον κορμό και στον μοχλό απελευθέρωσης, ένα ξύλινο κυτίο με 30 επιθετικές χειροβομβίδες ΜΚ3 Α2 χωρίς πυροδοτικό μηχανισμό, καθώς και πλαστικό κουτί με εργαλείο τύπου crimper, γάντια εργασίας, σπινθηροβόλα κεριά, αναπτήρα υγραερίου, κοινούς πυροκροτητές και μετροταινία.
Σημαντική παρατήρηση της έκθεσης αφορά τα κυτία μεταφοράς. Το ένα ήταν εργοστασιακό κυτίο αποθήκευσης σχεδιασμένο για 30 χειροβομβίδες Μ26 Α1, ενώ το δεύτερο ήταν κυτίο άλλων πυρομαχικών, συγκεκριμένα πυροσωλήνων PD Μ 557. Οι πραγματογνώμονες επισημαίνουν ότι, εφόσον το δεύτερο κυτίο δεν προοριζόταν για τις χειροβομβίδες, δεν ήταν δυνατόν να γνωρίζουν την αρχική θέση και διάταξη των χειροβομβίδων πριν την τοποθέτησή τους σε αυτό.
Η κατάσταση των χειροβομβίδων και οι δύο διαφορετικές παρτίδες
Εξωτερικά οι χειροβομβίδες βρίσκονταν σε πολύ καλή κατάσταση, χωρίς ίχνη οξείδωσης ή διάβρωσης ούτε στον κορμό ούτε στον πυροδοτικό μηχανισμό. Ωστόσο η έκθεση κατέγραψε δύο αξιοπρόσεκτες λεπτομέρειες.
Τέσσερις έως πέντε χειροβομβίδες έφεραν στη βάση του κορμού τους περιέλιξη με λευκή μονωτική ταινία. Επιπλέον, διαπιστώθηκαν δύο διαφορετικές επισημάνσεις στον πυροδοτικό μηχανισμό: οι περισσότερες έφεραν την ένδειξη ΟΡΙ-1-143 και τέσσερις έως πέντε έφεραν την ένδειξη ΟΡΙ-1-142, στοιχείο που υποδηλώνει διαφορετικές παρτίδες παραγωγής.
Τι λέει η έκθεση για τη χειροβομβίδα Μ26 Α1
Η έκθεση αναλύει εκτενώς τα χαρακτηριστικά και τον τρόπο λειτουργίας της αμυντικής χειροβομβίδας Μ26 Α1 αμερικανικής προέλευσης, που παράχθηκε μεταξύ 1952 και 1968. Πρόκειται για χειροβομβίδα θραυσματοποίησης με κύριο εκρηκτικό γέμισμα 160 γραμμάρια
Η πυροδότηση, σύμφωνα με την έκθεση, γίνεται μόνο αφού αφαιρεθεί η περόνη ασφαλείας και η χειροβομβίδα απελευθερωθεί από το χέρι. Τότε το ελατήριο εκτινάσσει τον μοχλό απελευθέρωσης και ο επικρουστήρας χτυπά το καψύλλιο, από το οποίο ξεκινά σπινθήρας που ενεργοποιεί το επιβραδυντικό υλικό.
Μετά από 4 έως 5 δευτερόλεπτα σημειώνεται η έκρηξη μέσω πυροκροτητή, ενισχυτικού γεμίσματος και κύριας εκρηκτικής ύλης.
Το σενάριο της έκρηξης κατά τους πραγματογνώμονες
Τα συμπεράσματα της έκθεσης για τις ακριβείς συνθήκες παρατίθενται ως εκτίμηση. Σύμφωνα με τους πραγματογνώμονες, από την ανάλυση των ευρημάτων και τη συγκέντρωση των θραυσμάτων εκτιμάται ότι οι δύο στρατιωτικοί βρίσκονταν μπροστά στο τζιπ, όπου πραγματοποιούσαν έλεγχο και προετοιμασία των χειροβομβίδων για παράδοση στους εκπαιδευόμενους.
Είχαν αφαιρέσει την προστατευτική ταινία από τους φορείς και τις είχαν τοποθετήσει πάνω στο καπό του οχήματος. Στο σημείο αυτό, αναφέρεται στην έκθεση, «πιθανόν μετά από κάποια λανθασμένη ενέργεια των ανωτέρω προκλήθηκε η έκρηξη».
Η έκρηξη εντοπίστηκε στην εμπρόσθια αριστερή όψη του τζιπ, σε εκτιμώμενο ύψος 1,50 έως 1,60 μέτρων από το έδαφος και σε απόσταση 40 έως 50 εκατοστών από τον προφυλακτήρα. Για τους δύο στρατιωτικούς η έκθεση αναφέρει ότι «η χειροβομβίδα εξερράγη στο δεξί χέρι του Βαρδάρη, όπου προκάλεσε τον ακρωτηριασμό του, και σε πολύ κοντινή απόσταση από τον Γαλυφιανάκη, όπου η διασπορά των θραυσμάτων τον έπληξε σε όλο του το σώμα, τραυματίζοντάς τον θανάσιμα».
Επίσης η έκθεση σημειώνει ότι δεν ανευρέθη ακέραιος ο μοχλός απελευθέρωσης ούτε η περόνη ασφαλείας, εκτιμώντας ότι ο μοχλός θα έπρεπε να βρεθεί σε απόσταση έως 4 μέτρων από το σημείο και η περόνη σε ακόμη πιο κοντινή.
Όλα τα ευρήματα στάλθηκαν από το Αστυνομικό Τμήμα Αρχαγγέλου στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών Αττικής για εργαστηριακή εξέταση.
Ο τεχνικός σύμβουλος Τσιάμπας το είχε πει από την πρώτη μέρα
Αυτό που το επίσημο πόρισμα κατέληξε να επιβεβαιώνει μήνες μετά, ο τεχνικός σύμβουλος της οικογένειας, ο κ. Γιάννης Τσιάμπας, το είχε εκφέρει ήδη από τα πρώτα 24ωρα.
Ο ίδιος είχε ταξιδέψει έκτακτα στη Ρόδο και πραγματοποίησε αυτοψία στον τόπο της τραγωδίας. Από τα πρώτα ευρήματα εξέφρασε την πεποίθηση ότι η χειροβομβίδα είχε εκραγεί στα χέρια του επιλοχία.
Το επιχείρημά του ήταν τεχνικά τεκμηριωμένο. Σύμφωνα με τον κ. Τσιάμπα, από τον ήχο του επικρουστήρα έως την έκρηξη μεσολαβούν 4 δευτερόλεπτα, χρόνος αρκετός ώστε κάποιος να αντιδράσει αντανακλαστικά.
Αν κάτι τέτοιο δεν συνέβη, ο λόγος ήταν ότι η έκρηξη ήρθε απρόσμενα και αιφνιδιαστικά. Ο ίδιος εκτιμούσε ότι και οι δύο άνδρες βρίσκονταν σκυμμένοι πάνω στη χειροβομβίδα, με μέτωπο σε αυτή, και ότι ο επιλοχίας ήταν εκείνος που την κρατούσε.
Ο Ραφαήλ Γαλυφιανάκης
Ο Γεώργιος-Ραφαήλ Γαλυφιανάκης είχε γεννηθεί την 1η Νοεμβρίου 2006 και είχε καταταγεί στον Ελληνικό Στρατό τον Ιανουάριο.
Τοποθετήθηκε στη μονάδα της Ρόδου μόλις δύο ημέρες πριν από το δυστύχημα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες της οικογένειας, ήταν ενθουσιασμένος με την εκπαίδευση που ξεκινούσε.
Η υπόθεση έχει ανατεθεί από την οικογένεια στους δικηγόρους κ.κ. Γιώργο Κοκοσάλη και Στέλιο Κιουρτζή.
Ο κ. Κοκοσάλης, δεν άφησε κανένα περιθώριο αμφιβολίας για τη θέση της οικογένειας και τα συμπεράσματα που εξάγονται από τα ευρήματα. «Ό,τι ακριβώς είχε γνωμοδοτήσει από την πρώτη στιγμή ο τεχνικός μας σύμβουλος Γιάννης Τσιάμπας, το ίδιο απεφάνθησαν και οι ορισθέντες στην προανάκριση πραγματογνώμονες, ότι δηλαδή ο αείμνηστος Ραφαήλ ουδέποτε χειρίστηκε την επίμαχη χειροβομβίδα και απλώς βρέθηκε στον λάθος τόπο και χρόνο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η διακομιδή και ο αγώνας επιβίωσης του Βαρδάρη
Και οι δύο στρατιωτικοί μεταφέρθηκαν άμεσα στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου. Εκεί διαπιστώθηκε ο θάνατος του Ραφαήλ Γαλυφιανάκη, ενώ για τον επιλοχία Βαρδάρη ξεκίνησε αγώνας σταθεροποίησης με επείγουσες επεμβάσεις.
Ο 39χρονος, έγγαμος και πατέρας δύο παιδιών, αεροδιακομίσθηκε στη συνέχεια με στρατιωτικό ελικόπτερο σινούκ στο 401 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Αθηνών μέσω Κω, καθώς ο διάδρομος του αεροδρομίου Ρόδου ήταν κλειστός λόγω προγραμματισμένων έργων.
Ο δικηγόρος του, κ. Γεώργιος Δακουράς, περιγράφει την πρόγνωση εκείνης της περιόδου ως «εντελώς δυσοίωνη», με ποσοστό επιβίωσης που δεν ξεπερνούσε το 0,5%, ακρωτηριασμένος και βαρύτατα πολυτραυματίας, διασωληνωμένος επί εβδομάδες.
Ο κ. Δακουράς χαρακτηρίζει την πραγματογνωμοσύνη «επιεικώς ανεπαρκή, ελλιπέστατη και σε μεγάλο βαθμό εσφαλμένη», επισημαίνοντας ότι αντί να διαφωτίζει τις συνθήκες της έκρηξης «δημιουργεί εσφαλμένες εντυπώσεις αφήνοντας τεράστια κενά».
Η προανάκριση βρίσκεται σε εξέλιξη, με το σύνολο των ευρημάτων να έχει αποσταλεί στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών Αττικής. Το σύνολο των καταθέσεων, από τον αξιωματικό βολής μέχρι τους στρατευμένους μάρτυρες, σχηματίζει κατά τις πληροφορίες μια συνεκτική εικόνα για το πώς στήθηκε η εκπαίδευση, πού βρίσκονταν οι κρίσιμοι ρόλοι και τι ακριβώς συνέβη από τη στιγμή της έκρηξης έως τη διακομιδή.
Τα δεδομένα αυτά, όπως επισημαίνεται, οριοθετούν τα καίρια ερωτήματα που απομένουν να απαντηθούν: από την τήρηση των πρωτοκόλλων ελέγχου και τον εξοπλισμό των πυροτεχνουργών μέχρι την ακριβή αλληλουχία ενεργειών στο πρώτο δεκάλεπτο πριν από την έκρηξη.
Πηγη: https://www.dimokratiki.gr/
