Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι μαρτυρίες αξιωματικών που βρέθηκαν στον πυρήνα των επιχειρησιακών εξελίξεων και είχαν άμεση γνώση των στρατιωτικών ενεργειών, των διαταγών και των κρίσιμων αλλαγών σχεδιασμού. Μία τέτοια μαρτυρία αποτελεί η συνέντευξη του Γεώργιου Δ. Δρόσου, ταξίαρχου ε.α., ο οποίος την περίοδο της κρίσης ήταν Αντισυνταγματάρχης ΠΒ και υπηρετούσε ως Διευθυντής του 3ου Επιτελικού Γραφείου και Αξιωματικός Επιχειρήσεων της 80 Ανωτέρας Διοίκησης Ταγμάτων Εθνοφυλακής Αστυνομίας (80 ΑΔΤΕΑ), με έδρα την Κω.

Ο Γεώργιος Δ. Δρόσος, μίλησε στο CNN Greece, καταθέτοντας μια αναλυτική αφήγηση των γεγονότων, όπως τα έζησε ο ίδιος από την Αίθουσα Επιχειρήσεων της 80 ΑΔΤΕΑ. Στο επίκεντρο της συνέντευξής του βρίσκεται το καίριο σημείο της κρίσης: Η αλλαγή της διαταγής την τελευταία στιγμή, με την οποία η ομάδα Καταδρομών που είχε συγκροτηθεί για την επάνδρωση της Δυτικής νησίδας των Ιμίων δεν εγκαταστάθηκε τελικά εκεί, αλλά μεταφέρθηκε στην Καλόλιμνο.

«Πρόκειται για το σήμα της τελευταίας στιγμής που εστάλη από το ΕΘΚΕΠΙΧ και το οποίο άλλαξε τα δεδομένα και τις ισορροπίες, με αποτέλεσμα να μην εγκατασταθεί στη δυτική νησίδα των Ιμίων η ομάδα Καταδρομών που είχε συγκροτηθεί ειδικά για τον σκοπό αυτό».

Όπως επισημαίνει, η συγκεκριμένη απόφαση —σε συνδυασμό με τις καιρικές συνθήκες, το σκοτάδι και τη μηδενική ορατότητα— αποδείχθηκε εκ των υστέρων καθοριστική.

«Η τροποποίηση του αρχικού σχεδιασμού αποτέλεσε λανθασμένη απόφαση, καθώς η δυτική νησίδα των Ιμίων παρέμεινε χωρίς στρατιωτικό Τμήμα για τη φύλαξή της».

Η συνέντευξη που ακολουθεί παρατίθεται αυτούσια, χωρίς καμία παρέμβαση ή επεξεργασία, προκειμένου να διασωθεί ακέραια η επιχειρησιακή μνήμη και η προσωπική μαρτυρία ενός αξιωματικού που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των αποφάσεων.

Η συνέντευξη του Γεώργιου Δ. Δρόσου στο CNN Greece

Ερώτηση: Που σας βρίσκει η κρίση των Ιμίων;

Γ. Δροσος: Πριν απαντήσω στα ερωτήματα που θα μου θέσατε, θεωρώ καθήκον μου να κάνω μια αναφορά τιμής, ως ένα ελάχιστο μνημόσυνο, στους τρεις αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού που έχασαν τη ζωή τους κατά την εκτέλεση του υπέρτατου καθήκοντος προς την πατρίδα, τη μοιραία νύχτα της 30ής προς 31η Ιανουαρίου 1996, μετά την πτώση του ελικοπτέρου στο οποίο επέβαιναν. Στον Χριστόδουλο Καραθανάση, κυβερνήτη του ελικοπτέρου, στον Παναγιώτη Βλαχάκο, συγκυβερνήτη, και στον Έκτορα Γιαλοψό, τεχνικό. Αιωνία η μνήμη τους. Αθάνατοι.

Την περίοδο εκείνη υπηρετούσα στην 80 Ανωτέρα Διοίκηση Ταγμάτων Εθνοφυλακής Αιγαίου (80 ΑΔΤΕΑ) στην Κω, ως Διευθυντής του 3ου Επιτελικού Γραφείου με το βαθμό του Αντισυνταγματάρχη . Στη θέση αυτή βρισκόμουν από το καλοκαίρι του 1994, δηλαδή για περίπου ενάμιση χρόνο.

Διοικητής της 80 ΑΔΤΕΑ ήταν ο Ταξίαρχος Αθανάσιος Νικολοδήμος, ένας έμπειρος και εξαιρετικός αξιωματικός, ο οποίος στη συνέχεια διετέλεσε Διοικητής της ΑΣΔΕΝ, Υπαρχηγός του ΓΕΣ και επί τέσσερα χρόνια Αρχηγός της Εθνικής Φρουράς στην Κύπρο.

Ποιο θεωρείτε ότι ήταν το καίριο σημείο, το γεγονός που οδήγησε στο τελικό αποτέλεσμα της κρίσης των Ιμίων;

Γ. Δρόσος: Κατ’ αρχάς θα ήθελα να διευκρινίσω ότι αυτό που αποκαλούμε «κρίση των Ιμίων» αφορά μια σειρά πολιτικών και στρατιωτικών γεγονότων του 1996, τα οποία έφεραν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στα πρόθυρα πολέμου. Δεν επρόκειτο όμως για πόλεμο και δεν διεξήχθησαν πολεμικές επιχειρήσεις.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια και ιδίως κατά την κορύφωση της κρίσης, πραγματοποιήθηκαν όλες οι αναγκαίες προπαρασκευαστικές στρατιωτικές ενέργειες: λήψη και κλιμάκωση αυξημένων μέτρων ετοιμότητας, οργάνωση τμημάτων για ειδικές αποστολές, μετακινήσεις μονάδων σε χώρους διασποράς, επάνδρωση τοποθεσιών άμυνας, ανάπτυξη δυνάμεων, ακόμη και διαδικασίες επιστράτευσης.

Ο επίλογος της κρίσης υπήρξε τραγικός για τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μας και γράφτηκε τη νύχτα της 30ής προς 31η Ιανουαρίου 1996, με την πτώση του ελικοπτέρου του Πολεμικού Ναυτικού και τον άδικο θάνατο του τριμελούς πληρώματός του. Είχε προηγηθεί, μάλιστα, η αποβίβαση Τούρκων κομάντος στη δυτική νησίδα των Ιμίων.

Ο τερματισμός της κρίσης επήλθε σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, με συμφωνία μεταξύ Αθηνών και Άγκυρας, με καθοριστική τη συμβολή του αμερικανικού παράγοντα. Η συμφωνία υλοποιήθηκε με την απεμπλοκή και αποχώρηση των στρατιωτικών τμημάτων από τις δύο νησίδες, σύμφωνα με τη γνωστή φόρμουλα «no ships, no troops, no flags». Ο επίλογος της κρίσης είχε πλέον γραφτεί.

Αναφορικά με το καίριο σημείο που οδήγησε σε αυτό το αποτέλεσμα, είναι σαφές ότι δεν πρόκειται για ένα μόνο γεγονός, αλλά για μια αλληλουχία κρίσιμων σημείων, ενεργειών και αποφάσεων. Παρ’ όλα αυτά, θα περιοριστώ σε ένα και μόνο γεγονός, από καθαρά στρατιωτική σκοπιά, το οποίο γνωρίζω άμεσα, ως υπεύθυνος της λειτουργίας της Αίθουσας Επιχειρήσεων της 80 ΑΔΤΕΑ.

Πρόκειται για το σήμα της τελευταίας στιγμής που εστάλη από το ΕΘΚΕΠΙΧ και το οποίο άλλαξε τα δεδομένα και τις ισορροπίες, με αποτέλεσμα να μην εγκατασταθεί στη δυτική νησίδα των Ιμίων η ομάδα Καταδρομών που είχε συγκροτηθεί ειδικά για τον σκοπό αυτό. Θεωρώ ότι πρόκειται για ένα καίριο σημείο, το οποίο, σε συνδυασμό και με άλλα γεγονότα, επηρέασε ουσιαστικά την εξέλιξη της κρίσης.

Θα εστιάσω στην ημέρα κορύφωσης της κρίσης στα γεγονότα της Τρίτης 30 Ιανουαρίου 1996.

Να σημειώσω ότι τα γεγονότα καταγράφονται επακριβώς και με κάθε λεπτομέρεια στο βιβλίο «Καταιγίδα στο Αιγαίο» του τότε Διοικητή της 80 ΑΔΤΕΑ, Ταξίαρχου Αθανάσιου Νικολοδήμου.

Η ένταση και οι προετοιμασίες στην περιοχή ξεκινούν από τις πρωινές ώρες. Στις (4.00 πμ) διετάχθη από ΓΕΕΘΑ «Γενική επιφυλακή του Επιτελείου και των Μονάδων της 80 ΑΔΤΕΑ» από τις 6.00 πμ.

Με διαταγή αυξήθηκε η ετοιμότητα των Α/Α μέσων της ΑΔΤΕΑ με μία χρονική κλιμάκωση «ποσοστών όπλων σε ετοιμότητα» που κυμαινόταν από 10 λεπτά έως τρεις ώρες.

Με πρωτοβουλία του Διοικητή της 80 ΑΔΤΕΑ το σύνολο των Α/Α μέσων τέθηκε σε ετοιμότητα 10 λεπτών που πρακτικά σήμαινε, ότι το προσωπικό ήταν επί των όπλων. Το μέτρο αυτό εφαρμόσθηκε σε όλη τη ΖΕ της 80 ΑΔΤΕΑ Κω, Κάλυμνο, Λέρο, Πάτμο, Αστυπάλαια.

Στις 8.30 πμ. δόθηκε εντολή από ΓΕΕΘΑ-ΑΣΔΕΝ η Ομάδα Καταδρομών από προσωπικό του 5ου ΕΤΕΑ να βρίσκεται σε ετοιμότητα για μετακίνηση 15 λεπτών. Αυτό επέβαλε τα υλικά και πυρομαχικά της Ομάδας να φορτωθούν επί των ελικοπτέρων και η ομάδα να βρίσκεται πλησίον αυτών για επιβίβαση και άμεση αναχώρηση μόλις διαταχθεί. Εδώ να κάνω μία παρένθεση και σημειώσω για την ομάδα αυτή, ότι την προηγούμενη ημέρα Δευτέρα 29 Ιανουαρίου 1996,στις 12.00 το μεσημέρι δόθηκε έγγραφη εντολή (ΣΗΜΑ) από ΓΕΕΘΑ-ΑΣΔΕΝ για συγκρότηση και οργάνωση Τμήματος (ομάδας) 10-12 ανδρών από την Μονάδα Καταδρομών (5ο ΕΤΕΑ) με έδρα την Κω με αποστολή την αποτροπή-αναχαίτιση εχθρικής ενέργειας αποβίβασης ξένων δυνάμεων στα Ίμια. Η ομάδα αυτή οργανώθηκεσε δύο ημιομάδες με επικεφαλής ομαδάρχη Λοχαγό και βοηθό Υπολοχαγό.Η ομάδα μετακινήθηκε στο Ελικοδρόμιο όπου στάθμευαν δύο ελικόπτερα UH-1Η (Χιούι) και με ετοιμότητα για κίνηση σε 15 λεπτά όπου ήθελε διαταχθεί. Επίσης στην έδρα του 5ου ΕΤΕΑ συγκροτήθηκε Διμοιρίας (30 άνδρες) ως εφεδρεία με ετοιμότητα δεκαπέντε λεπτών για μετακίνηση με ελικόπτερο ΣΙΝΟΥΚ και ανάληψη αποστολής όπου ήθελε διαταχθεί

Επανέρχομαι και συνεχίζω στην Τρίτη 30 Ιανουαρίου 2026.

Στις 10.45 πμ ώρα εκχωρήθηκε από την ΑΣΔΕΝ στην 80 ΑΔΤΕΑ ο επιχειρησιακός έλεγχος της Μονάδας Καταδρομών (5ο ΕΤΕΑ).

Την ίδια ώρα ενημερώθηκε η ΑΔΤΕΑ από το ΕΘΚΕΠΙΧ-ΑΣΔΕΝ για τη διάθεση δύο Ε/Π APATCHE (Επιθετικά ελικόπτερα)

Στις 2.00 μ.μ. δόθηκε εντολή (ΣΗΜΑ) από το ΕΘΚΕΠΙΧ-ΑΣΔΕΝ για σχεδίαση –μεταφοράς και εγκαταστάσεως της Ομάδας Καταδρομών (από 5ο ΕΤΕΑ) που βρισκόταν σε ετοιμότητα 15 λεπτών στη δυτική νησίδα των Ιμίων. Ώρα αναχώρησης από Κω στις 3.00 μ.μ.

Άμεσα από την 80 ΑΔΤΕΑ εξεδόθη έγγραφη διαταγή για την επιβίβαση της ομάδας στα δύο Ε/Π UΗ-1Η και κίνηση στις 3.00 μ.μ. και εγκατάσταση στη Δυτική νησίδα Ίμια (Λιμνιά). Στην ανατολική νησίδα θα ήταν η Ομάδα ΟΥΚ επτά ανδρών. Την έγγραφη διαταγή παρέλαβε ο Επιτελής του 3ου ΕΓ Ταγματάρχης (ΠΖ) Αθανάσιος Ζάχος που μετέβη στο Ελικοδρόμιο την επέδωσε στον Ομαδάρχη της Ομάδας Καταδρομών και τους κυβερνήτες των Ελικοπτέρων

Στις 2.45 μ.μ. ο Ταγματάρχης (ΠΖ) Αθανάσιος Ζάχος ανέφερε τηλεφωνικά στην Αίθουσα Επιχειρήσεων της 80 ΑΔΤΕΑ, ετοιμότητα αναχώρησης των δύο ελικοπτέρων με την ομάδα καταδρομών για εκτέλεση της αποστολής. Έλαβε οδηγία ότι η αναχώρηση θα γίνει με νέα προφορική εντολή στις 3.00 μ.μ.

Στις 2.50 μ.μ. ο Υπαρχηγός ΓΕΕΘΑ Αντιστράτηγος Νικόλαος Σταμπουλής επικοινωνεί τηλεφωνικά με την Αίθουσα Επιχειρήσεων της 80 ΑΔΤΕ και ζητά το Διοικητή της 80 ΑΔΤΕ.

Συνομιλεί μαζί μου ως υπεύθυνο της αίθουσας Επιχειρήσεων και του αναφέρω ότι τόσο ο Διοικητής όσο και ο Υποδιοικητής ευρίσκονται εκτός Στρατηγείου για επιθεώρηση Μονάδων.

Ακολουθεί ο παρακάτω διάλογος. Υπ’ όψιν ότι ο Υπαρχηγός με γνωρίζει από προηγούμενη συνυπηρέτηση στην Κω, όταν ήταν Ταξίαρχος Διοικητής 80 ΑΔΤΕ το 1991.

Υπαρχηγός: «Γιώργο, τι γίνεται με την ομάδα καταδρομών;»

Δντης 3ου ΕΓ: «Κύριε Υπαρχηγέ έχει επιβιβαστεί στα ελικόπτερα και στις 3.00 μμ θα δοθεί εντολή για αναχώρηση».

Υπαρχηγός: «Επικοινώνησε άμεσα και ενημέρωσε να μην αναχωρήσουν τα Ελικόπτερα γιατί αλλάζει η αποστολή αναφορικά με τον τόπο εγκατάστασης της Ομάδας. Αντί στα Ίμια θα εγκατασταθεί στην Καλόλιμνο στο Φάρο. Θέλεις και έγγραφη διαταγή ή αρκεί η προφορική;»

Δντης 3ου ΕΓ: «Κύριε Υπαρχηγέ οπωσδήποτε θέλουμε τη διαταγή αυτή εγγράφως, πρόκειται για σημαντική αλλαγή και τροποποίηση αποστολής».

Υπαρχηγός: «Σε λίγο θα την λάβετε. Ενημέρωσε τον Ταξίαρχο να επικοινωνήσει μαζί μου».

Άμεσα επικοινωνώ με τον επιτελή του 3ου ΕΓ Ταγματάρχη (ΠΖ) Αθανάσιο Ζάχο στο ελικοδρόμιο και τον ενημερώνω ότι δεν θα αναχωρήσουν τα ελικόπτερα και θα αναμένουν νέα διαταγή. Επίσης ενημερώνει το Διοικητή 80 ΑΔΤΕ που άμεσα επιστρέφει στο Στρατηγείο.

Στο ενδιάμεσο, ο Υπαρχηγός επικοινωνεί τηλεφωνικά με το Διοικητή της 80 ΑΔΤΕΑ Ταξίαρχο Αθανάσιο Νικολοδήμο,τον οποίο ενημερώνει και επιβεβαιώνει την αλλαγή του προορσιμού της ομάδας Καταδρομών και την μεταφορά της στον Φάρο Καλολίμνου

Στις 3.20 μ.μ. τοπική ώρα (13.20 Ζ) λαμβάνεται το Σήμα από ΕΘΚΕΠΙΧ. Το ΣΗΜΑ αναφέρει:

«Διαταχθείσα και συγκροτηθείσα με (α) σχετικό Ομάδα 5ου ΕΤΕΑ μεταφερθεί και εγκατασταθεί νησίδα Καλόλιμνο. Αποστολή αποτροπή-αναχαίτιση ενέργειας αποβίβασης ξένων στο νησί. Μεταφορά με δύο Ε/Π UH-1H. Ληφθεί ιδιαίτερη μέριμνα ΔΜ (Πυρομαχικά,τροφή, νερό) για 4 ημέρες. Αναφερθεί εκτέλεση»

Ήδη από το 3ο ΕΓ έχει συνταχθεί η νέα διαταγή προς την Ομάδα Καταδρομών. Ο Επιτελής-αγγελιοφόρος Τχης Αθανάσιος Ζάχος επέδωσε τη νέα διαταγή με τελικό προορισμό της Ομάδας στην Καλόλιμνο αντί στα Ίμια.

Στις 3.45 μ.μ. τα 2 ελικόπτερα αναχωρούν για Φάρο Καλολίμνου όπου εγκαθίσταται η Ομάδα.

Στις 5.15 μ.μ. αναφέρεται πέρας εγκατάστασης της Ομάδας των 12 ανδρών στην Καλόλιμνο

Αυτό ήταν ένα από τα σημαντικότερα κομβικά σηµείο της Κρίσης των Ιμίων. Βέβαια εδώ τίθεται ένα εξίσου κρίσιμο ερώτημα:

Ποιοι ήταν οι παράγοντες και τα δεδομένα που επέδρασαν στην απόφαση του ΓΕΕΘΑ να προβεί σε αυτή τη σημαντική τροποποίηση αποστολής την τελευταία στιγμή και στη Δυτική Νησίδα να μην εγκατασταθεί στρατιωτικό τμήμα για φύλαξη και να μην επανδρωθεί όπως αρχικά είχε σχεδιαστεί;

Ήταν μία ενέργεια που είχε ως αποτέλεσμα το βράδυ της κορύφωσης της κρίσης, Τούρκοι κομάντος να διαφύγουν της προσοχής των πλοίων του ΠΝ που επιτηρούσαν την περιοχή και να ανέβουν σ’αυτή που δεν υπήρχε κανένα στρατιωτικό τμήμα.

Είναι το εύλογο και κρίσιμο ερώτημα που τίθεται όλα αυτά τα χρόνια.

Αρμόδιοι για να δώσουν απάντηση σε αυτό το κρίσιμο ερώτημα πιστεύω ότι είναι οι τότε ηγεσίες του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Βέβαια στα 30 χρόνια που πέρασαν έχουν δοθεί κάποιες δημόσιες απαντήσεις που μπορεί να φαίνονται λογικές, αλλά το τελικό αποτέλεσμα αποδεικνύει ότι η απόφαση δεν δικαιώνει αυτούς που την έλαβαν και την σχεδίασαν.

Ειπώθηκε ότι σύμφωνα με τον σχεδιασμό η Δυτική νησίδα που δεν επανδρώθηκε θα επιτηρείτο και θα φυλασσόταν από το Τμήμα ΟΥΚ που βρισκόταν στην Ανατολική νησίδα και τα πλοία ΠΝ που επιχειρούσαν στην περιοχή, ενώ υπήρχε και οπτική επαφή και επιτήρηση από το Τμήμα που μεταφέρθηκε και εγκαταστάθηκε στο Φάρο της Καλολίμνου.

Επίσης διατυπώθηκε η δικαιολογία ότι στο ΕΘΚΕΠΙΧ και στην πολιτική ηγεσία έφθασαν πληροφορίες από διπλωµατικές πηγές ότι οι Τούρκοι σχεδίαζαν απόβαση τµήµατος στη ν. Καλόλιµνο.

Βέβαια ο αντίλογος στην πληροφορία αυτή µπορούσε να είναι ότι: η διαφορά ή η διαµάχη µας είναι για τα Ίµια και για κανένα άλλο νησί ή µικρονησίδα. Αν αυτό συµβεί θα έχουµε όλο το δικαίωµα ν’απαιτήσουµε αµέσως την άµεση αποχώρησή του. Άλλωστε αυτό θα µπορούσε να συµβεί και σ’ οποιαδήποτε άλλη µικρονησίδα από τις 125 που υπάρχουν στην Ζώνη Ευθύνης της 80ής Α∆ΤΕΑ ή τις 3.000 σ’ ολόκληρο το Αιγαίο. Οι δύο µικρονησίδες ∆υτική – Ανατολική Ίµια αποτελούν το ίδιο συγκρότηµα, στην ουσία είναι ένας ενιαίος χώρος.

Ότι και να οδήγησε στην απόφαση αυτή εκ του αποτελέσματος, ο σχεδιασμός αυτός αποδείχθηκε ατυχής, αφού το σκότος, η μηδενική ορατότητα, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες, που επικρατούσαν στη περιοχή καθιστούσαν αδύνατη την επιτήρηση εξ αποστάσεως.

Είκοσι ένα χρόνια μετά η εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» στο φύλλο της Κυριακής 29 Ιανουαρίου 2017 φιλοξενεί άρθρο του Σταύρου Σταθουλόπουλου που διετέλεσε, μεταξύ άλλων, επί μακρόν, σύμβουλος και εκπρόσωπος Τύπου στις Ελληνικές Πρεσβείες Άγκυρας, Βόννης και Βερολίνου με τίτλο «Ίμια: Το παρασκήνιο του 1996 και ο χάρτης-ντοκουμέντο». Το άρθρο αυτό αποκαλύπτει συνομιλίες κατ΄ιδίαν με τον βοηθό υφυπουργό Εξωτερικών, πρέσβη Ινάλ Μπατού, αρμόδιο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό αλλά και με τον γνωστό δημοσιογράφο Μεχμέτ Αλί Μπιράντ. Ο Ινάλ Μπατού χαρακτηρίζει ως βασικό σφάλμα από ελληνικής πλευράς την μη επάνδρωση της Δυτικής Ίμια αναφέροντας «Κάνατε όμως ένα βασικό σφάλμα: Δεν επανδρώσατε τουλάχιστον και άλλη βραχονησίδα των διαμφισβητούμενων Ιμίων». Μάλιστα χρησιμοποιώντας ποδοσφαιρικούς όρους λέει: «Χάναμε 1-0 και ισοφαρίσαμε σε 1-1».

Κλείνοντας λοιπόν την απάντηση μου στο ερώτημα σας, να πω ότι θεωρώ την μη επάνδρωση της Δυτικής Ίμιας ως ένα από τα καίρια σημεία και ένα το γεγονός που συνέβαλε σε αυτό το αποτέλεσμα την κρίση των Ιμίων;

Ερώτηση: Εάν υπήρχε σωστός σχεδιασμός, θα μπορούσε να είχε αποτραπεί το αποτέλεσμα αυτό;

Απάντηση: Σωστός σχεδιασμός υπήρχε. Ουσιαστικά, την απάντηση την έχω ήδη δώσει και προηγουμένως. Υπήρχε σαφής και έγγραφη εντολή (ΣΗΜΑ) από το ΓΕΕΘΑ – ΑΣΔΕΝ για τη συγκρότηση και οργάνωση Τμήματος (ομάδας) 10–12 ανδρών από τη Μονάδα Καταδρομών (5ο ΕΤΕΑ) με έδρα την Κω, με αποστολή την αποτροπή και αναχαίτιση ενδεχόμενης εχθρικής ενέργειας αποβίβασης ξένων δυνάμεων στα Ίμια.

Η ομάδα ήταν πλήρως προετοιμασμένη, αποτελούμενη από επίλεκτα στελέχη, και έτοιμη να αναχωρήσει προκειμένου να επανδρώσει τη δυτική νησίδα των Ιμίων, σύμφωνα με την αρχική διαταγή. Ωστόσο, την τελευταία στιγμή, όπως ανέφερα και λεπτομερώς πιό πάνω , το ΓΕΕΘΑ εξέδωσε νέα διαταγή με την οποία τροποποιήθηκε η αποστολή, και συγκεκριμένα ο τόπος εγκατάστασης της ομάδας. Έτσι, το Τμήμα μεταφέρθηκε στον Φάρο της Καλόλιμνου.

Εκ του αποτελέσματος αποδείχθηκε ότι η τροποποίηση του αρχικού σχεδιασμού αποτέλεσε λανθασμένη απόφαση, καθώς η δυτική νησίδα των Ιμίων παρέμεινε χωρίς στρατιωτικό Τμήμα για τη φύλαξή της.

Ερώτηση: Ποιά είναι τα συμπεράσματα και τα διδάγματα της κρίσης;

Απάντηση: Μετά το 1974, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις γνώρισαν δύο ιδιαίτερα σοβαρές κρίσεις που οδήγησαν σε κινητοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων. Η πρώτη σημειώθηκε τον Μάρτιο του 1987, όταν η Τουρκία επιχείρησε έρευνες στο Αιγαίο με το ωκεανογραφικό σκάφος «Σισμίκ 1 – Πίρι Ρέις». Η τότε ελληνική κυβέρνηση, υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου, αντέδρασε άμεσα και αποφασιστικά με γενική στρατιωτική κινητοποίηση, γεγονός που οδήγησε τελικά στην ακύρωση της τουρκικής ενέργειας. Η δεύτερη κρίση ήταν αυτή των Ιμίων, τον Ιανουάριο του 1996, η οποία αποτελεί και το αντικείμενο της παρούσας ανάλυσης.

Τα συμπεράσματα και τα διδάγματα από την κρίση των Ιμίων είναι πολλαπλά και ιδιαίτερα σημαντικά, τόσο σε πολιτικό και διπλωματικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Παρά το γεγονός ότι έχουν παρέλθει τριάντα χρόνια από τότε, παραμένουν απολύτως επίκαιρα και χρήσιμα, καθώς μπορούν να συμβάλουν στην αποφυγή επανάληψης παρόμοιων λαθών στο μέλλον.

Ένα βασικό δίδαγμα είναι η ανάγκη ύπαρξης ενός επικαιροποιημένου και σαφώς καθορισμένου πλαισίου διαχείρισης κρίσεων. Κρίνεται απαραίτητη η εκπόνηση ενός σύγχρονου μνημονίου ορθού χειρισμού, προσαρμοσμένου στα σημερινά γεωπολιτικά και στρατιωτικά δεδομένα, το οποίο θα προβλέπει ευέλικτες, ρεαλιστικές και αποτελεσματικές ενέργειες για την αντιμετώπιση περιστατικών αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων και θαλάσσιων συνόρων, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της στρατηγικής δημιουργίας «γκρίζων ζωνών» που επιδιώκει η Τουρκία.

Σήμερα, ως γενική αρχή ορθής διαχείρισης κρίσεων μεταξύ κρατών, αναγνωρίζεται η προσφυγή στο ισχύον Διεθνές Δίκαιο και στις αρχές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Αν και ο μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων δεν αποτελεί εγγύηση επιτυχίας ούτε διασφαλίζει εκ των προτέρων ειρηνική επίλυση των διαφορών, παρέχει ωστόσο κρίσιμες κατευθυντήριες γραμμές που αυξάνουν τις πιθανότητες θετικής έκβασης.

Μεταξύ των βασικών αυτών αρχών περιλαμβάνονται ο αποτελεσματικός συντονισμός διπλωματικών και στρατιωτικών ενεργειών, καθώς και η αποφυγή κινήσεων που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως προετοιμασία γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η υιοθέτηση της αρχής ότι καμία ενέργεια δεν πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς να έχει προηγουμένως μελετηθεί το τελικό στάδιο, δηλαδή ο τρόπος εξόδου από την κρίση.

Συνολικά, η κρίση των Ιμίων αναδεικνύει την ανάγκη στρατηγικής ψυχραιμίας, θεσμικής ετοιμότητας και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, στοιχεία απαραίτητα για την αποτελεσματική προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Σας ευχαριστώ για την φιλοξενία.